تقیّه در اسلام و فلسفة تقیّة امام رضا(ع) با تکیه بر آیات و روایات

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

هیئت علمی دانشگاه تهران

چکیده

آیین مقدّس اسلام یک آیین فطری است. مسألة أخذ میثاق که بارها در قرآن مجید (از جمله الحدید/8)1وارد آمده، به همین نکته اشارت دارد. شایان ذکر آنکه، جمیع احکام شرع مقدّس اسلام، اعمّ از احکام تکلیفی که بر اساس اقتضاء و تخییر جعل شده‌اند و احکام وضعی که قراردادهای الهی در زندگی عادی بشر می‌باشند، معالیل مصالح و مفاسد می‌باشند؛ یعنی اگر کسی واجبی از واجبات دینی را امتثال نماید، به مصلحتی عاجل یا آجل دست یابد و به عکس اگر انسان مکلّفی از ارتکاب حرامی از محرّمات شرعی باز ایستد، از مفسده‌ای دنیایی یا اُخروی نجات یابد. در احکام وضعی نیز داستان از همین قرار است؛ یعنی اگر کسی مثلاً از راه ازدواج شرعی تشکیل خانواده دهد و دارای اولادی گردد، به مصلحتی دست یافته باشد، لیکن اگر از راه هوای نَفس رود و از شیطان پیروی نماید و از راه غیر مشروع صاحب اولادی گردد، گرفتار مفسده‌ای می‌شود. تقیّه نیز که یکی از احکام شرع مقدّس اسلام است، از این قانون مستثنا نمی‌باشد. چه اگر کسی در صورت وجوب تقیّه بدان عمل نکند، به خود و دین اسلام زیان رساند و نیز اگر به تقیّه عمل کند، به مصالح دست یابد و دین را از خطر برهاند. نویسندة مقاله در این جستار کوشش نموده تا حقیقت و ماهیّت حُکم تقیّه که یکی از احکام دین مبین اسلام است، بیان نماید و تا حدودی به فلسفۀ این حُکم اشارت کند و نقش معصومان(ع) و به خصوص امام رضا(ع) را در بیان و تبیین این حُکم بسیار مهمِّ الهی نشان دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Taqiyya (Prudent Dissimulation) in Islam and the Philosophy behind Imam Reza’s Taqiyya Based on Quranic Verses and the Islamic Narrations

نویسنده [English]

  • mohamad hosey bayat
چکیده [English]

The sacred religion of Islam is founded on human nature.The issue of God's ancient covenant with humanity that has been discussed several times in the Qur'an, also refers to this innateness. It is worth noting that all rules of Islam, including obligational rules that are based on the determination and authorization of free will on human beings, and conventional rules that are God’s ordinance in the everyday life of humans, are corresponding to the good and evil. This means that if someone abides by a religious law and prescript, it will be to his advantage, and if a person abstains from Haram (forbidden) deeds, he will free himself from the evil in this world and the afterlife. It also goes for conventional rules. If a person gets married according to religious principles and fathers a child, it will work to his advantage, but if he follows the temptation of the despotic soul and follows the path of Sheitan (Satan) and fathers a child, he will get corrupted. This also goes for taqiyya (prudent dissimulation) as one of the Islamic rules. If someone is obligated to do taqiyya, and fails to do so, he will damage himself and his faith, and if he follows that rule, it will work to his advantage and he will save himself and his faith from the evil. This article has attempted to elaborate on taqiyya as one of the rules of Islam and discuss the philosophy behind it to some extent, then discuss the role of Masouman (The Immaculate Imams) (pbut), especially Imam Reza, in explaining this important Divine rule.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Taqiyya
  • obligational rules
  • conventional rules
  • good deeds
  • Corruption
  • Quranic verse