سراج منیر

معناشناسی و ارزیابی ترجمۀ واژۀ "ابل" در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

عباس اسماعیلی زاده 1
سیدابوالقاسم موسوی 2
سیده فرناز اتحاد 3

1 دانشیار دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

2 دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانش‌آموخته دکتری علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.72950.1915
چکیده
بررسی معناشناختی واژگان قرآن کریم، برای درک بهتر مضامین عالی آن از اهمیّت زیادی برخوردار است. با توجّه به اهمیت این امر، پژوهش حاضر به دنبال ترسیم سِیری منطقی، جهت معرفی الگویی کاربردی و پیاده ­سازی آن به­ منظور معناشناسی واژگان قرآن کریم است که منجر به فهم معنای دقیق آیات و همچنین رفع شبهات پیرامون عدم فرازمانی بودن قرآن کریم شود. پژوهشِ پیشِ­رو، به شیوه تحلیلی – توصیفی داده­های مورد نظر را استخراج و تحلیل و بررسی نموده است. بر این مبنا، تبیین شده است که معنای کانونی واژگان چه کارکردی در فهم مفردات قرآن کریم دارد و چه ابزار و عواملی می­توانند در این زمینه نقش مؤثر و محوری داشته باشند. نتایج پژوهش با این رویکرد که «هریک از مشتقات یک ماده به چه معنایی به­کار رفته و ارتباط آن با ماده اصلی، چگونه است؟» حاکی از آن است که بین معنا و مفهوم همه­ی واژگان برگرفته از یک ماده، ارتباط مشترک و معناداری وجود دارد که این مفاهیم و عناصر در تمامی واژگان برگرفته از آن ماده وجود دارند؛ اما در طول زمان و به دلایل گوناگون از جمله کثرت استعمال، مفاهیم برآمده از یک ماده بر یک واژه خاص غلبه معنایی پیدا کرده و حتی به عنوان یک اسم برای آن تبدیل شده است. از همین رو برای شناخت معنای دقیق هر یک از واژگان قرآنی شایسته است که علاوه بر اطلاع از معنای لغوی، به صنایع ادبی، بافت کلام، کلمات مجاور، نشانه‌ها و قرائن موجود توجه شود تا معنای رساتر و روشن­تری از آن ارائه گردد. از بررسی تفاسیر و ترجمه­ها در خصوص این واژه مشخص شد نکات معناشناسانه در انتقال معنای واژگانی مورد توجه قرار نگرفته است.

کلیدواژه‌ها

معناشناسی
ترجمه­ های قرآن کریم
ارتباط معنایی
بافت کلام
ابل
موضوعات

عنوان مقاله English

Semantic Analysis and Evaluation of the Word “Ibil” in the Holy Qur’an

نویسندگان English

Abbas Esmailizade 1
Seyyed Abulqasem ,Musavi 2
Seyyede Farnaz Ettehad 3
1 Associate Professor, Department of Quran and Hadith Studies, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 PhD graduate from the Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 PhD graduate from the Faculty of Theology and Islamic Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran
چکیده English

The semantic analysis of the words of the Holy Qur’an is of significance for a better understanding of its excellent themes. Regarding the importance of this topic, the present research tried to draw a logical path to introduce and implement a practical model to understand the exact meaning of the words of the Holy Qur’an. This can lead to a better understanding of the exact meaning of the verses and also the elimination of uncertainties regarding the non-temporal nature of the Holy Qur’an. Following an analytical-descriptive method, the present research extracted, analyzed, and reviewed data from dictionaries, ḥadiths, and narrations, as well as the viewpoints of commentators, translators, and Qur’an scholars. On this basis, the function of the words’ core meaning in understanding the vocabulary of the Holy Qur’an and the tools and factors playing an effective and central role in this context were explained. Taking the approach of “what is the meaning of each of the derivatives of a matter and how is it related to the original matter?”, the results of the study indicated that there is a meaningful connection between the meaning and conceptual world of all the words derived from the same matter. Therefore, these concepts and elements can exist in all the words derived from that matter.

کلیدواژه‌ها English

Semantic Analysis
the translations of the Holy Quran
semantic relations
context
ibil

  1. * قرآن کریم، ترجمه: مکارم شیرازی، ناصر و همکاران، (1373)، قم، دفتر مظالعات تاریخ و معارف اسلامی؛ ترجمه: الهى قمشه‏اى، مهدی، (1380)، قم، فاطمه الزهراء

    1. آلوسی، محمود بن عبدالله، (1415ق)، روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم و السبع المثانی‏، بیروت، دارالکتب العلمیه
    2. ابن فارس، احمد، (1404ق)، معجم مقاییس اللغه، تحقیق: عبدالسلام محمد هارون، قم، مکتب الاعلام الاسلامی
    3. ابن منظور، محمد بن مکرم، (1414ق)، لسان العرب، تحقیق: جمال­ الدین میرآبادی، بیروت، دارالفکر
    4. ابن‏خالویه، حسین بن احمد، (1413ق)، اعراب القراءات السبع و عللها، قاهره، مکتبه الخانجی
    5. ابن عطیه،عبدالحق بن غالب(1422ق)، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، بیروت: دار الکتب العلمیة
    6. ابن‏عبدالسلام، عبدالعزیز بن عبدالسلام‏(1429ق)، تفسیر العز بن عبدالسلام، بیروت: دار الکتب العلمیة
    7. ابن عربی، محمد بن علی(1410ق)، رحمة من الرحمن فى تفسیر و اشارات القرآن‏، دمشق: مطبعه نضر
    8. ابوحیان، محمد بن یوسف، (1420ق)، ‏البحر المحیط فى التفسیر، تحقیق: صدقی محمد جمیل، بیروت، دارالفکر
    9. بیضاوی، عبدالله بن عمر(1418ق)، أنوار التنزیل و أسرار التأویل( تفسیر البیضاوى)، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏
    10. ثعلبی، احمد بن محمد(1422ق)، الکشف و البیان المعروف تفسیر الثعلبی‏، بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏
    11. جعفری، یعقوب، (1387)، آرایه های ادبی قرآن و جایگاه آنها در ترجمه، قم، مؤسسه فرهنگی و اطلاع رسانی تبیان.
    12. خرقانی، حسن، (1398)، علوم بلاغی و زیبایی شناختی قرآن، قم، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه
    13. خولی، محمدعلی، (1982م)، معجم علم اللغه النظری، بیروت، مکتب لبنان
    14. درویش، محى‏الدین‏، (1415ق)، اعراب القرآن الکریم و بیانه،‏ حمص، الارشاد
    15. راغب اصفهانی، حسین بن محمد(1412ق)، مفردات ألفاظ القرآن‏، بیروت: دارالشامیه
    16. رسعنی، عبدالرزاق(1429ق)، رموز الکنوز فى تفسیر الکتاب العزیز، مکه مکرمه: مکتبة الأسدی‏
    17. زمخشری، محمود بن عمر، (1407ق)، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل و عیون الأقاویل فى وجوه التأویل‏، بیروت، دار الکتاب العربی
    18. ساغروانیان، جلیل، (1369)، فرهنگ اصطلاحات زبان­شناسی، مشهد، نشر نیما.
    19. سیدی، سیدحسین، (1390)، زیبایی شناسی آیات قرآن کریم، قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی
    20. صفوی، کورش، (1378)، درآمدی بر معناشناسی، تهران، سوره مهر.
    21. ـــــــــــــ ، (1384)، فرهنگ توصیفی معناشناسی، تهران، فرهنگ معاصر، چاپ اول.
    22. طبرانى، سلیمان بن احمد، (2008م)، التفسیر الکبیر: تفسیر القرآن العظیم(الطبرانى)، اربد (اردن)، دارالکتاب الثقافی‏، چاپ اول.
    23. عضیمه، صالح، (1392)، معناشناسی واژگان قرآن، ترجمه: سید حسین سیدی، مشهد، به نشر.
    24. عکبرى، عبدالله بن حسین‏، (1424ق)، اعراب القراءات الشواذ، تحقیق: عبدالحمید السید محمد عبدالحمید، قاهره، المکتبه الأزهریه للتراث.
    25. علموش، خلود، (1388)، گفتمان قرآن: بررسی زبان شناختی پیوند متن و بافت قرآن، ترجمه: سید حسین سیدی، تهران، سخن.
    26. فراهیدی، خلیل بن احمد، (1409ق)، کتاب العین، قم، نشر هجرت
    27. فیومی، احمد بن محمد، (1414ق)، المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر، قم، موسسه دارالهجره، چاپ دوم.
    28. قرطبى، محمد بن احمد، (1364)، الجامع لأحکام القرآن‏، تهران، ناصر خسرو
    29. لاینر، جان، (1383)، معناشناسی زبان­شناختی، ترجمه: حسین واله، تهران، گام نو
    30. ماوردى، على بن محمد، (بی تا)، النکت و العیون تفسیر الماوردى،‏ بیروت، دار الکتب العلمیه
    31. مصطفوی، حسن، (1368)، التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
    32. نحاس، احمد بن احمد(1421ق)، اعراب القرآن،بیروت: دار الکتب العلمیة

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما