سراج منیر

تأثیر عناصر زیباشناسی در اتصال و ارتباط قصص سوره شعراء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

محمد کشاورزیان 1
زینب السادات حسینی 2
عباس اشرفی 3

1 دانش آموخته دکتری دانشگاه مازندران.، بابلسر، ایران

2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران،

3 دانشیار دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

https://doi.org/10.22054/ajsm.2026.81409.2066
چکیده
سوره شعراء مکی و دارای ۲۲۷ آیه است که اکثر آیات آن، قصص پیامبران است. دراین سوره قصص بترتیب تاریخی ذکر نشده ولذا عدم ترتیب تاریخی قصص، تعلیل ذکر بخش خاص آنها، تأثیر عناصر زیباشناسی در اتصال و ارتباط قصص، ارتباط این قصص با فضای نزول، مسأله تحقیق می باشند. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی با استفادهِ منابع کتابخانه ای این مسائل را بررسی کرده و به یافته های ذیل دست یافت که خداوند در گفتار اول سوره، آیات 1-8، طرح مسأله نموده و آیات میانی و پایانی که آیات قصصی و گفتار آخرند، جهت ترغیب مشرکان زمان نزول به ایمان آوردن، تقواپیشگی، عبرت از عواقب وخیم ایمان نیاوردن اقوام گذشته، متناسب با فضای نزول نازل شده است. بررسی گفتارها بیانگر آن است که غرض سوره: «ایمان به توحید ربوبی وعبرت از سرنوشت دیگران» است. ازطریق بررسی گفتارها و آیات و غرض سوره به دست آمد که خداوند از طریق قصه اول و دوم، قصه حضرت موسی (ع) و حضرت ابراهیم (ع)، راهبردهای اولویت دار در دعوت پیامبر(ص) یعنی انتخاب وزیر، دعوت از حاکمان و ملأ و اقربا را ارائه داد و در همه قصه ها، تکذیب همه پیامبران، انواع بی تقوایی اقوام، ربط اصول دین چون توحید با اخلاق و عاقبت ایمان نیاوردن و سرانجام آیه شدن آنان را بیان نمود. آیات سوره ضمن برخورداری از عناصر صنعت بدیع و پیوستگی لفظی گفتارِ 9 به آیات ابتدائی، نشاندهنده نزول یکباره سوره و نیز نزول آن در زمان 1/3 اول دوره مکی می باشد.

کلیدواژه‌ها

زیباشناسی عناصر داستانی
عناصر اتصال قصص سوره
راهبردهای دعوت پیامبر(ص)
سوره شعراء
موضوعات

عنوان مقاله English

The Effect of Aesthetic Elements in Connecting the Stories of Surah al-Shoara

نویسندگان English

Mohammad Keshavarzian 1
ZeinabosSadat Hosseini 2
Abbas Ashrafi 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
2 Associate Professor, Department of Quranic and Hadith Sciences, Faculty of Theology and Islamic Sciences, University of Mazandaran, Babolsar, Iran.
3 Associate Professor, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده English


The Meccan sūrahs narrated the stories of the prophets (AS) to guide the polytheists. Also, these narrations provide solace for the Prophet (PBUH) and the believers. However, these narrations were not only consultative but also tangibly conveyed the meanings to the audiences by using artistic imagery. Sūrah Ash-Shu’arā contains 7 stories about the prophets. Verses before and after the stories talk about the Prophet’s (PBUH) companions. Unlike a historical book, the Qur’an narrates only sections of the story of a prophet, like Prophet Musa (AS), in Sūrah 34, through artistic expressions and imagery. The impact of aesthetic elements in the relationship between stories and the reason for the differing and partial narration of the stories of the 7 prophets (AS) is the main subject of this research

کلیدواژه‌ها English

Aesthetic Elements of Narrative, connecting elements in the stories of the Sūrah, the Prophet's (PBUH) invitation strategies, Sūrah Ash-Shu&rsquo
arā
قرآن کریم                                                                             
1)      آلوسی، محمود(1415ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم وسبع المثانی، بیروت:دارالکتب العلمیة.
2)      ابن شعبه، حسن حرانى(1404ق). تحف العقول‏. قم:جامعه مدرسین‏.
3)      جوادی، عبدالله(1401ش). تفسیر تسنیم. قم:اسراء.
4)      خامه­گر، محمد(1396)، اصول و قواعد کشف استدلالی غرض سوره­های قرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی.
5)      دروزه، محمدعزه(1421ق). التفسیر الحدیث: ترتیب السور حسب النزول‏. بیروت:دارالغرب الإسلامی‏.
6)      راغب، حسین(1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت:دارالشامیة.
7)      سیوطی، عبدالرحمن(1421ق). الإتقان فی علوم القرآن. بیروت:دارالکتاب العربی‏.
8)      شاذلی، سید قطب(1425ق). فى ظلال القرآن‏. بیروت: دارالشروق‏.
9)      طباطبایی، محمدحسین(1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن‏. بیروت:مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
10)   طبرسی، فضل(1372ش). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن. تهران:ناصرخسرو.
11)   عبدالباقی، محمدفؤاد(بی­تا). المعجم المفهرس لألفاظ القرآن الکریم، بیروت:دارالجیل.
12)   قهاری کرمانی، محمدهادی(1397). دلالت واژه علیا در آیه 50 سوره مریم بر نام امیرمؤمنان(ع). پژوهش­نامه علوی. پائیز وزمستان. شماره2.صص93-117.
13)   لاشین، عبدالفتاح(2009م). البدیع فی ضوء أسالیب القرآن. القاهرة:دارالفکر العربی.
14)   مکارم، ناصر(1371ش). تفسیر نمونه‏. تهران:دارالکتب الإسلامیة.
15)   ملبوبی، محمدتقی(1376ش). تحلیلی نو از قصص قرآن. تهران:سپهر.

صفحه اصلی

اعضای هیات تحریریه

راهنمای نویسندگان

ارسال مقاله

تماس با ما