قرآن پژوهی
علی سعیدی
چکیده
اهمیت ترتیب نزول و مطالعه قرآن در این فضا، فهم بهتر و دقیقتری از آیات و ترکیب معنایی سورهها در پی دارد. کاربست سوره عنکبوت متأثر از این موضوع و در هنگام مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه، ذیل مفهوم هجرت مورد بازخوانی قرار میگیرد. این تحقیق باهدف بررسی سوره عنکبوت با تکیه بر ترتیب نزول انجام پذیرفته است. در این نوشتار از روش تحلیل ...
بیشتر
اهمیت ترتیب نزول و مطالعه قرآن در این فضا، فهم بهتر و دقیقتری از آیات و ترکیب معنایی سورهها در پی دارد. کاربست سوره عنکبوت متأثر از این موضوع و در هنگام مهاجرت مسلمانان از مکه به مدینه، ذیل مفهوم هجرت مورد بازخوانی قرار میگیرد. این تحقیق باهدف بررسی سوره عنکبوت با تکیه بر ترتیب نزول انجام پذیرفته است. در این نوشتار از روش تحلیل گفتمان با رویکرد توصیفی- تحلیلی استفاده شده است تا پس از تجزیهوتحلیل متنی سوره عنکبوت، با تکیه بر سیر نزول به واحدهای مفهومی مورداشاره از قبیل داستان انبیاء، ایمان، عمل صالح، نفاق و جهاد و ارتباط بین آنها با مفهوم هجرت در آن بازه زمانی دست یافت. طبق یافتههای تحقیق، مشرکان در هنگامة نزول سوره عنکبوت با هجرت مسلمانان به مدینه و جهت جلوگیری از هجرت روزافزون مسلمانان به آن سرزمین، شروع به آزار و اذیت مسلمانان ساکن مکه نمودند؛ به صورتی که با تشدید آزار و اذیت خود نسبت به مؤمنان و پیامبر (ص)، قصد داشتند با قتل پیامبر (ص)، زمینههای نابودی اسلام و مبانی انسانساز آن از قبیل ایمان و عمل صالح را در آن برهه از زمان فراهم سازند. از دیگر سو، پیامبر (ص) برای حفظ جان مسلمانان و ایمان آنان و مقابله با فشارهای پیش رو، دستور هجرت به مدینه را بهعنوان یکی از مصادیق ایمان و عمل صالح صادر نمود؛ چراکه ترک خانه، نزدیکان و تحمل مصائب این سفر خود تبلور عمل صالح میباشد. در همین راستا ذکر داستان واره سایر انبیاء در مورد هجرت، خود نوعی دلگرمی به پیامبر (ص) و مسلمانان جهت تحمل مسیر هجرت و تسهیل ناگوارهای آن میباشد.
قرآن پژوهی
مهدی آذری فرد؛ مصطفی عباسی مقدم
چکیده
خواندن و نوشتن پیامبر(ص) ازجمله مباحث موردتوجه دانشمندان مسلمان بوده و ذیل آیاتی از قرآن بهویژه آیه 48 سوره عنکبوت، محور بحث قرار گرفته است. اینکه محدودهی زمانی (قبل و بعد از بعثت) و مکانی (قبل و پس از هجرت) و دیدگاهها در خصوص خواندن و نوشتن پیامبر(ص) کدام است؟ از پرسشهای اصلی این پژوهش محسوب میگردد. لذا در این جستار با روش توصیفی-تحلیلی ...
بیشتر
خواندن و نوشتن پیامبر(ص) ازجمله مباحث موردتوجه دانشمندان مسلمان بوده و ذیل آیاتی از قرآن بهویژه آیه 48 سوره عنکبوت، محور بحث قرار گرفته است. اینکه محدودهی زمانی (قبل و بعد از بعثت) و مکانی (قبل و پس از هجرت) و دیدگاهها در خصوص خواندن و نوشتن پیامبر(ص) کدام است؟ از پرسشهای اصلی این پژوهش محسوب میگردد. لذا در این جستار با روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد کتابخانهای به بررسی، نقد و تحلیل دیدگاه 35 تن از مفسران و اندیشمندان اسلامی ذیل این آیه پرداختهایم. نتایج نشان میدهد که دیدگاههای مطرحشده دراینباره در 11 عنوان متنوع و به دو دوره قبل و بعد از بعثت قابلتقسیم است. دیدگاههای مربوط به قبل از بعثت عبارتاند از: 1-عدم عادت پیامبر بر خواندن و نوشتن. 2-تنها نخواندن کتابهای آسمانی. 3-تسلط بر خواندن و نوشتن. 4-خوب نخواندن و خوب ننوشتن. 5-نخواندن و ننوشتن نه عدم توانایی بر آن. 6-عدم توانایی بر خواندن و نوشتن. دیدگاههای مربوط به پس از بعثت نیز عبارتاند از: 1-خواندن و نوشتن پیامبر. 2-امکان خواندن و نوشتن. 3-جواز و بلااشکال بودن هر دو وَجه (خواندن و نوشتن، نخواندن و ننوشتن). 4-نوشتن. 5-نخواندن و ننوشتن. ارائه گزارشی نسبتاً جامع و تکمیل نقایص گزارشهای دیگران در این خصوص، از دیگر نتایج پژوهش حاضر است. نویسندگان بر پایه دلایل قرآنی، تاریخی و عقلی، از میان دیدگاههای مطرحشده، به این گزاره متمایل شدهاند که: پیامبر قبل از بعثت نمیخواند و نمینوشت و این با توانایی ایشان بر خواندن و نوشتن منافات ندارد، اما پس از بعثت خواندن و نوشتن ایشان امری دور از ذهن نیست.
