قرآن پژوهی
تبیین ضعف‌های رفتاری انسان و روش‌های تربیتی اصلاح آن بر اساس قرآن کریم

مریم برهمن؛ مهدیه حسینی

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 85-116

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.75969.1967

چکیده
  هدف این پژوهش، تبیین ضعف‌های رفتاری انسان و روش‌های اصلاح آن بر اساس قرآن کریم است. جامعۀ آماری پژوهش، مشتمل بر قرآن کریم و نمونۀ پژوهش، آیات مرتبط با ضعف رفتاری است. این تحقیق به لحاظ رویکرد در زمرۀ پژوهش‌های کیفی قرار داشته، از روش تحلیل مضمون استفاده شده است. بدین منظور، داده‌های اولیه شامل آیات مرتبط با موضوع، با بهره‌مندی از ...  بیشتر

آسیب‌ها و انحراف‌های تفسیر بصره در دو قرن نخست هجری

نوروز امینی؛ محبوبه رضانیا

دوره 9، شماره 33 ، دی 1397، ، صفحه 105-132

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.28911.1393

چکیده
  نخستین مفسر قرآن، طبق صریح قرآن، پیامبر است. پس از پیامبر با حضور بزرگان صحابه، به عنوان نخستین مراجع تفسیری آن روزگار، در شهرهای بزرگ آن عصر، همچون مکه، مدینه، کوفه و بصره، جغرافیای تفسیر و مباحث آن توسعه یافت و عالمان رشدیافته در این مراکز، گام‌‌هایی استوار در توسعه تفسیر برداشتند. با این حال توسعه جغرافیای تفسیر همیشه به سود این ...  بیشتر

قرآن پژوهی
آراستگی میل به زنان در واکاوی آیه 14 سوره آل‌عمران

زهره سماواتیان

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 117-144

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.72823.1914

چکیده
  آیه 14 سوره آل‌عمران ازجمله آیات چالشی و مورد اختلاف مفسران است. دلیل اصلی این امر از یک­سو به نامشخص بودن فاعل تزئین و از سوئی دیگر به وجود زنان در زمره امور تزئین شده برمی­گردد درحالی‌که خطاب آیه ناس است؛ گویی زنان جزء ناس به شمار نمی­آیند و مقصود از ناس تنها مردان هستند. بررسی این مسئله که چرا زنان در زمره مشتهیات انسان قرار ...  بیشتر

بررسی نظم قرآن در سطح ساختار بنیاد خرد

سروش شهریاری نسب؛ فرزاد دهقانی؛ عیسی علیزاده منامن

دوره 9، شماره 33 ، دی 1397، ، صفحه 133-163

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.19450.1262

چکیده
  مطالعه نظم قرآن که گاهی ذیل بحث اعجاز مطرح می‎شود، با رویکردها، مدل‌ها و روش‌های گوناگون بررسی می‌شود، نوشتار پیش‏رو رویکردِ جدیدی به بررسی مسئله انتظام متنی قرآن با رویکرد زبانشناسی دارد و بعد از الگو قرار دادن مطالعات زبان‌شناسی‌ متن، ابعاد تازه‌ای از این انتظام مشخص می‎کند. روش مورد اتخاذ به ساختار بنیاد-خرد؛ که منجر ...  بیشتر

قرآن پژوهی
وجوه و نظائر قرآن در ترجمه‌های ترکی استانبولی با تکیه بر واژه‌«دین»

علی شریفی؛ موسی رحیمی

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 145-170

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.76130.1969

چکیده
  وجوه و نظائر به معنای استعمال یک واژه واحد در مواضع مختلف قرآن است که در هر موضعی، معنایی متفاوت دارد که این بحث در علم معناشناسی نیز معادل چندمعنایی است و برخلاف نگاه سنتی، صرفاً شامل اشتراک معنوی می‌شود. در این پژوهش که به روش توصیفی و مقایسه‌ای سامان یافته است، پس از بررسی وجوه مختلف معنایی واژه دین از منظر سنتی و علم زبان‌شناسی ...  بیشتر

بررسی مقایسه‎ ای عزت‌نفس در متون اخلاق وحیانی و روان‎شناسی

فهیمه شریعتی؛ محبوبه صمصامی

دوره 9، شماره 31 ، تیر 1397، ، صفحه 151-170

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.12572.1152

چکیده
  احساس حرمت، عزت و کرامت برای خود که در متون دینی و اخلاقی مبتنی بر وحی از دیرباز به دو صورت مذموم و ممدوح موردتوجه بوده است در متون روان‎شناسی جدید تحت عنوان عزت‌نفس و تنها به‌صورت مثبت موردتوجه قرار گرفته و مؤلفه‌ها و علائم و نتایجی برای آن بیان شده است. بررسی دعای مکارم الاخلاق در صحیفه سجادیه به‌عنوان یک متن معتبر اخلاق وحیانی، ...  بیشتر

کارکرد حدیث در دانش کلام

محمد شعبانپور

دوره 9، شماره 33 ، دی 1397، ، صفحه 165-194

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.11882.1134

چکیده
  علم کلام، علمی است که دربارۀ اصول و عقاید اسلامی بحث می کند و با استفاده از روش‌‌‌های مختلف استدلال به دفع شبهات مخالفان می‌‌‌پردازد. حدیث نیز به معنای سخنی است که حاکی ازقول وفعل وتقریر معصوم باشد.این پژوهش باروش تحلیل محتوا به کارکرد حدیث درکلام می پردازد و این نتیجه به‌‌‌ دست آمد که در دورۀ نخست کلام اسلامی بنای متکلمان بر آن ...  بیشتر

قرآن پژوهی
رفع تعارض آیات بقا و قطع پیوندها در آخرت

کریم علی محمدی؛ رقیه صادقی نیری

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 171-197

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.71028.1880

چکیده
  یکی از مسائل مربوط به زندگی پس از مرگ و قیامت در قرآن کریم، وضعیت پیوندها و روابط بین انسان‌هاست که آیاتی حاکی از انقطاع و نابودی همه‌ی روابط پس از مرگ است. از دلایل پررنگ این اتفاق، ترس و وحشت انسان‌ها از واقعه‌ی قیامت و مراحل بعدازآن و نیز روابط و دوستی‌های گناه‌آلود و بد سرانجام است. در آیاتی دیگر الحاق افراد به اهل و خانواده و ...  بیشتر

قرآن پژوهی
بررسی تنها هدف اساسی خلقت انسان از دیدگاه قرآن

عباس فنی اصل

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 199-230

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.70241.1868

چکیده
  سؤال از هدف آفرینش یکی از مهم‌ترین سؤالات بشری است که در طی تاریخ همواره مطرح بوده و تلاش‌های فراوانی برای پاسخ به آن به‌عمل‌آمده است. گستره تأثیر و اهمیت این سؤال به حدی است که همه ابعاد حیات بشری را در برگرفته و تا انسان پاسخ قانع‌کننده برای آن پیدا نکند، زندگی او معنا پیدا نکرده و با احساس پوچی و بی‌معنایی، همواره در اضطراب و نگرانی ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تحلیل و بررسی تطبیقی جامعیت ذاتی و مقایسه‌ای قرآن کریم از منظر آیت‌الله جوادی آملی و آیت‌الله مصباح‌ یزدی

راضیه سادات سیدخراسانی؛ محسن قاسمپور؛ خدیجه حسین زاده

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 231-262

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.75682.1960

چکیده
  یکی از مسائل اختلافی و بنیادین در تفسیر قرآن، مسئله‌ی جامعیت قرآن است. جامعیت از مبانی مهم تفسیر بوده که در چگونگی و مصادیق آن اختلاف‌نظر وجود دارد؛ به‌گونه‌ای که هرکدام از مفسران با استناد به ادله‌ای در هر یک از حوزه‌های جامعیت ذاتی و مقایسه‌ای به یکی از دیدگاه‌های جامعیت تمایل پیدا کرده‌اند. بررسی دیدگاه آیت‌الله جوادی و آیت‌الله ...  بیشتر

قرآن پژوهی
بررسی و نقد کتاب آموزش قرآن پایه دوم ابتدایی (مطالعه موردی: ترجمه آیات قرآن کریم)

حسن مجیدی

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 263-291

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.72369.1905

چکیده
  آموزش در سن کودکی چون نقشی بر سنگ و ماندگار است، از سویی قرآن برای مسلمانان، تنها کتابی به­شمار می­آید که از سوی خداوند و آن­هم برای راهنمایی و خوشبختی انسان به وی هدیه شده است، ازاین‌رو معجزه‌ای است که آموزش آن بیش از سایر کتاب‌ها برای کودک لازم می­نماید و آموزش آن به شیوه منطقی و به‌صورت ملایم و متناسب و پلکانی می­­­­­­­­­­­­­­­­تواند ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تحلیل ساختار مفهومی «خدا» بر مبنای نظام شناختی مفهوم «مالکیت» در قرآن کریم

زهرا مواظبی؛ ابراهیم ابراهیمی

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 293-322

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.75663.1957

چکیده
  چیستی مفهوم «خدا» به‌عنوان موجودی شناخت ناپذیر و چگونگی بازنمایی رابطه او با موجودات دیگر ازجمله مسائلی است که موردتوجه دین‌پژوهان با رویکردهای مختلف قرارگرفته است. به نظر می‌رسد معناشناسی شناختی ازآن‌رو که به چیستی و چگونگی یک مفهوم توجه دارد بتواند در تحلیل ساختار مفهومی از «خدا» در قرآن راهگشا باشد. در پژوهش پیش ...  بیشتر

قرآن پژوهی
کیستی معلّم وحی بر پیامبر اکرم(ص) در آیه پنجم سوره النجم

سیدمحمدحسن مومنی

دوره 14، شماره 47 ، مهر 1402، ، صفحه 323-351

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.76191.1972

چکیده
  جبرئیل (ع)، فرشتة حامل و پیام‌آور وحی است؛ اما قلمرو این وساطت آیا شأن تعلیم وحی را نیز در بر می‎گرفته یا امر تعلیم فقط مستقیماً از جانب الله تعالی بر پیامبر اکرم(ص) بوده است؟! مفسّرین شیعه و اهل تسنن ذیل آیة (عَلَّمَهُ شَدِیدُ الْقُوى) النجم/5 دو گروه شده‎اند؛ اما تمام ارباب تفاسیر روایی شیعه (شَدِیدُ الْقُوى‏) را توصیف الله تعالی ...  بیشتر

قرآن پژوهی
مؤلفه های فقر معنوی و عوامل آن با تکیه بر آیه 19 سوره مبارکه حشر

زینب آزادبختی؛ خلیل پروینی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 اردیبهشت 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.65088.1783

چکیده
  در طول تاریخ مخصوصاً در عصرکنونی نیازهای مادی و جسمانی انسان بیش‌تر مورد حمایت واقع شده و برعکس نیازهای معنوی او که جنبه مهم‌تر آن است مورد بی‌توجهی قرار گرفته و به فراموشی سپرده شده است. اگر آدمی از بُعد معنوی و روحانی وجود خویش غفلت نماید و حقیقت وجودی و اصالت خود را از یاد ببرد، دچار فقر ‌‌معنوی شده است. شناخت مسئله‌ی فقر معنوی ...  بیشتر

حدیث پژوهی
تاریخ‌گذاری حدیث "... لَقَدْ جِئْتُکُمْ بِالذَّبْحِ ..." در مصادر روایی فریقین «با تأکید بر روش تعیین حلقه مشترک»

کیوان احسانی؛ فاطمه احمدی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 دی 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.73538.1930

چکیده
  تاریخ‌گذاری مأثورات در نگاه مستشرقان ـ علی‌رغم گذشت یک سده ـ از مباحث نوین درحدیث‌پژوهی معاصر تلقی می‌شود؛ به‌ گونه‌ای که بازشناسی شیوه آنان در تحلیل روایات از ضرورت این امر گواهی می‌دهد؛ زیرا قبول یا طرد نتایج آنان فارغ از آشنایی با شیوه حدیث‌پژوهان غربی میسر نخواهد بود. پژوهش حاضر نیز با نگاهی مشترک بر سند ‌و ‌‌متن گزاره "لَقَدْ ...  بیشتر

حدیث پژوهی
مفهوم‌شناسی خشونت در کلام امام علی(ع) با تأکید بر گستره‌ی معنایی آن در نهج‌البلاغه

محمد شریفی؛ حسن یعقوبی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.55525.1640

چکیده
  یکی از مهم‌ترین مباحث انسان‌شناسی و اخلاق، مسئله‌ی "خشونت" است. زیرا، از یک‌طرف دشمنان دین همواره سعی در معرفی چهره‌ای خشن و ناخوشایند از دین و پیشوایان آن داشته و از طرفی، در تعالیم دینی، گاه انسان حق إعمال خشونت را ندارد و گاهی هم، باید ابراز خشم و خشونت کند. این روی‌کَرد دوگانه‌ی دین و آموزه‌های اسلامی به مبحث خشونت و ترسیم چهره‌ای ...  بیشتر

حدیث پژوهی
بررسی و نقد دیدگاه آیت‌الله معرفت درباره قاعده جری بر اساس روایات

محمدهادی قهاری کرمانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.72340.1904

چکیده
  قرآن چشمه‌ای همیشه جاری در بستر زمان است که تشنگان حقیقت و هدایت از زلال آن سیراب گشته و هم چنان در گذر زمان، جاری و جاودانه است. یکی از مهم‌ترین رموز جاودانگی قرآن، تطبیق و سرایت‌دادن مفاد آیات بر مصادیق جدید در گذر زمان است. از این عمل، تحت عنوان «قاعده جری» یا «قاعده جری و تطبیق» یاد می‌شود. آیت‌الله معرفت بر این باور ...  بیشتر

قرآن پژوهی
نسبت سنجی خودشیفتگی از منظر قرآن و روان شناسی

مریم صادری؛ محمود طباطبایی؛ علیرضا حیدرزادگان؛ محمدجواد عنایتی راد؛ محمدجواد اصغری ابراهیم آباد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 دی 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.73853.1937

چکیده
  خودشیفتگی در قرآن رذیلتی اخلاقی و مشمول مذمت و عقوبت است اما در روان‌شناسی نوعی اختلال شخصیتی است. پرسش اولیه: تفاوت خودشیفته در قرآن با روان‌شناسی چیست. چالش بین توصیف خودشیفتگی چونان اختلالی شخصیتی و واجد سویه‌های ناخودآگاه و ناارادی در روان‌شناسی با آن در مقام رذیلتی اخلاقی در قرآن (که با اراده و آگاهی التزام قطعی دارد)، اهمیت ...  بیشتر

قرآن پژوهی
مقایسه وجوه تمایز و اشتراک نظریه های هرمنوتیکی نوین با دیدگاه مهم ترین مفسران شیعی معاصر قرآن

فروغ پارسا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 اسفند 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.77799.2003

چکیده
  مفسران قرآن کریم همواره دردر صدد کشف و آشکار نمودن مقصود خداوند در تفسیر آیات الهی بوده اند. این درحالی است که در نظریات هرمنوتیکی ( تفسیری) نوین ، خواننده و مفسّر متن بیش از مؤلف اهمیت دارد. در واقع هرمنوتیک فلسفی و نیز نظریه تفسیری ساختار گرایان و نیز ساختار شکنان تقریباً برای مؤلف متن ارزشی قایل نبوده، شرایط ذهنی و تاریخی مؤلف و نیز ...  بیشتر

حدیث پژوهی
اعتبارسنجی سندی و تحلیل محتوایی احادیث «عالم ذر» در منابع شیعه

محمد ابراهیمی راد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 28 اسفند 1402

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.77746.2001

چکیده
  یکی از مسایل مهمی که همواره مورد گفت گو و اختلاف دیدگاه بین اندیشمندان اسلامی بوده، وجود عالمی به نام « عالم ذر» است. مهمترین دلایلی که برای اثبات «عالم ذر» مطرح شده، آیات 172-173 سوره اعراف و احادیث متعددی است که درکتاب های حدیثی شیعه نقل شده است. بر اساس ظاهر این آیه و احادیث وارده، خداوند انسان ها را در عالم مادی قبل از آفرینش ...  بیشتر