قرآن پژوهی
تحلیل انتقادی دیدگاه ابن تیمیه درباره کارکرد عقل و نسبت آن با ظهور لفظی، در تفسیر قرآن

سیدمحمدباقر عبادی؛ کاوس روحی برندق؛ نهله غروی نائینی؛ کاظم قاضی زاده

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 1-29

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.79920.2036

چکیده
  شناخت محدوده کاربرد عقل در تفسیر قرآن، همواره خاستگاه اختلاف‌های فکری، مذهبی و اجتماعی بین مسلمانان بوده که گاه به درگیری‌ نظامی و تکفیر یکدیگر منجر شده است. ازجمله جریان‌هایی که در این مورد، دیدگاهی خاص دارد، جریان سلفی‌گری و وهابیت است که ابن تیمیه، از مهم‌ترین عالمان این جریان به‌شمار می‌آید و به عقل‌گریزی مشهور است. این پژوهش، ...  بیشتر

قرآن پژوهی
خوانش گفتمان ساختارشکنانه حضرت ابراهیم (ع) در قرآن کریم

عزت ملا ابراهیمی؛ محمدصالح کرمی

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 31-58

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.79597.2031

چکیده
  تعمق معنا و وصول به مدلولات اثر ادبی‌ از طریق دال‌ها و علائم روساخت‌ موجود در متن، همواره از مهم‌ترین دغدغه‌ها و مسائل پیش روی ناقد در نقد ادبی بوده است‌. تحلیل گفتمان تلاش خود را به‌وسیله رویکردها و شاخه‌های گوناگون، در گره‌گشایی پیوند دوسویه زبان و جامعه بکار می‌گیرد و در پس متون و لایه‌های پنهان آن، به بررسی ایدئولوژی مؤلف ...  بیشتر

قرآن پژوهی
نقد و بررسی مستندات قرآنی احمد اسماعیل درباره شناخت حجج الهی از طریق رؤیا

کامران اویسی؛ حسن رضایی مهر

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 59-84

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.85261.2122

چکیده
  از دیرباز بهره‌گیری از رؤیا در میان مدعیان مهدویت جایگاهی ویژه داشته و چون دلایل کافی در اثبات ادعای خود ندارند با تطبیق نادرست آیات و روایات این باب، موجب انحراف در جامعه منتظر شده‌اند. از جمله مدعیان «احمد اسماعیل بصری» است او می‌گوید: حضرت یعقوب نمی‌دانست که یوسف وصی و نبی بعد از اوست و این مهم را بعد از رؤیای یوسف به دست ...  بیشتر

حدیث پژوهی
نقش‌آفرینی علی بن عبدالله وراق رازی در شکل‌گیری مکتوبات حدیثی شیخ صدوق

سید محمد موسوی؛ حسین ستار؛ حمید رضا فهیمی تبار

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 85-110

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.78588.2016

چکیده
  مطالعه درباره محدثان هر بوم حدیثی و شناسایی گرایش‌های فکری ایشان و میزان فعالیت آنان در دوران گذشته امری شایسته پژوهش و توجه بیشتر حدیث پژوهان است که مورد غفلت قرار گرفته است. اثر حاضر با همین هدف و با روش توصیفی- تحلیلی نسبت به گزارش­های شیخ صدوق، به ارزیابی شخصیت حدیثی و جایگاه یکی از محدثان بوم ری می­پردازد. «علی بن عبدالله ...  بیشتر

قرآن پژوهی
طرح‌واره‌های تصویری و کارکرد معنایی آن‌ در سورۀ حدید

رقیه حبیب پور گودرزی؛ محمد مهدی شاهمرادی فریدونی؛ محمد شریفی

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 145-173

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.78580.2015

چکیده
  حصول به معارف عمیق قرآن به‌عنوان معجزۀ جاودانۀ پیامبر اسلام ضروری است. استفاده از دستاوردهای حاصل از علوم مختلف انسانی ازجمله زبان‌شناسی جدید، دسترسی بهتر و دقیق‌تر معارف قرآنی را میسر می‌نماید. یکی از راه‌ها در حوزۀ معناشناسی شناختی جهت کمک در دستیابی به معانی بلند قرآن، بهره‌گیری از طرح‌وارۀ تصویری است. طرح‌واره‌های تصویری ...  بیشتر

حدیث پژوهی
رویکردی نو پیرامون مفهوم بأس در روایات و رفع تعارضات روایی وکاربست های آن

علی حسینی فر؛ عبدالجبار زرگوش نسب؛ نبی سبحانی

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 145-173

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.78878.2022

چکیده
  نفی بأس از جمله‌ی تعبیرات پرکاربرد در منابع روایی است. مشهور فقهای امامیه، مفهوم نفی بأس را، در فرض تجرد از قرائن، جواز و نفی تحریم دانسته‌اند و اثبات بأس را مفید مطلق مبغوضیت و معنایی اعمّ از تحریم و کراهت برشمرده‌اند. واکاوی مفهوم بأس و دقت در کاربست‌های قرآنی و روایی آن نشان می‌دهد که استعمال این ماده‌ی لغوی در حوزه‌ی تشریع، ...  بیشتر

حدیث پژوهی
نقد و بررسی دیدگاه اصولیان در تفسیر روایت «ان دین الله لا یصاب بالعقول»

مهدی شجریان

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 175-204

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.81518.2069

چکیده
  دیدگاه اصولیان در تفسیر روایت «ان دین الله لا یصاب بالعقول» چگونه ارزیابی می‌شود؟ تحقیق پیش رو با روش تحلیلی ـ انتقادی دیدگاه‌های اصولیان در حاشیه این روایت را تحلیل کرده و به نقد و بررسی آن‌ها می‌پردازد. از منظر اصولیان دلیل عدم اصابت عقل با دین الهی، عدم احاطه عقل بر ملاکات احکام شرعی است و حکم عقل بدون اصابت حجت نیست. درنتیجه ...  بیشتر

قرآن پژوهی
ارزیابی رویکردی متفاوت نسبت به گواهی امام علی (ع) در آیۀ 43 سورۀ رعد

محمد عافی خراسانی؛ فتح الله نجارزادگان

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 205-230

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.78767.2024

چکیده
  اثبات حقانیت قرآن کریم از مهم‍ترین مسئله‍هایی بوده که دانشمندان مسلمان از دیرباز به آن اهتمام ‍ورزیده‍اند. در این میان، گاهی به‌جز دلیل تحدّی، دلایل نوینی نیز برای این حقانیت یادشده است؛ ازجمله، این‍که برخی از پژوهشگران معاصر با تأکید بر گواهی خداوند متعال و امام‌علی (ع) بر حقانیت قرآن در آیۀ پایانی سورۀ رعد و با استدلال ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تحلیلی بر وحی زبانی با تکیه بر رویکرد زبان‌شناسی در قرآن کریم

مریم علیزاده

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 231-260

https://doi.org/10.22054/ajsm.2024.75323.1953

چکیده
  ماهیت وحی در قرآن کریم یکی از مباحث چالشی متفکران مسلمان محسوب می‍گردد. هرچند انکار وحی زبانی از همان نزول قرآن کریم مطرح بوده اما اکنون به دلیل وجود تفکر تجربه نبوی در پیامبر (ص) پررنگ‍تر شده است. برخی از نواندیشان عصر حاضر معتقدند با تکیه بر مباحث زبان‍شناسی، قرآن باید گوینده انسانی داشته باشد و از سوی دیگر دلیل برای اثبات زبانی ...  بیشتر

قرآن پژوهی
پذیرش ولایت ائمه اطهار (علیهم‌السلام) با التزام عملی به آیه مودت

محسن نیل فروش زاده

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 261-285

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.65469.1793

چکیده
  در آیه 23 سوره شوری، قرآن کریم به مسلمانان امر شده، در قبال نعمت هدایتی که توسط پیامبر اسلام (صل الله علیه وآله و سلم) به ایشان رسیده مزدی پرداخت کنند. این مسئله با سیره انبیاء پیشین که از امت‌هایشان مزد نخواسته و مزد خود را به عهده خداوند متعال می‌دانستند (الشعراء/ 109، 127، 145، 164، 180)؛ تفاوت دارد. لذا این تحقیق با موضوع پذیرش ولایت ائمه ...  بیشتر

قرآن پژوهی
اصول مدیریت جامعه مبتنی بر سنت الهی تغییر اجتماعی

خلیل عارفی؛ علی بنائی؛ وحید خاشعی ورنامخواستی

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 287-316

https://doi.org/10.22054/ajsm.2025.77343.1991

چکیده
  سنن الهی قوانین خداوند متعال برای جهان آفرینش و زندگی انسان‌هاست و خداوندی که حکیم، عالم و خالق موجودات است، بهترین قوانین را برای زندگی بشر وضع کرده است. پس برای بهبود زندگی اجتماعی بشر، باید اصول مدیریت جامعه مبتنی بر سنن الهی باشد. یکی از سنت‌های تکوینیِ مربوط به زندگی اجتماعی و دنیوی مردم، سنت الهی تغییر اجتماعی است. این سنت بدین ...  بیشتر

قرآن پژوهی
قرآن‌کاوی اندیشه‌های مقام معظم رهبری در حوزه‌ی خانواده

مهدی اسمعیلی؛ طاهره نوباغی؛ نیره سادات آیت

دوره 16، شماره 51 ، مهر 1404، صفحه 317-357

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.48385.1571

چکیده
  خانواده شالوده­ی جامعه و از مهم‌ترین عناصر تشکیل‌دهنده‌ی آن است. بحث از این بنیان اجتماعی در آراء و نظریه‌های مصلحان اجتماعی که ازجمله مهم‌ترین آن‌ها پیامبران‌اند، نشان از اهمیت آن دارد. رهبر معظم انقلاب، حضرت آیه الله خامنه‌ای (مدظله‌العالی)، نیز به‌عنوان رکنی اساسی در جامعه‌ی اسلامی به این مهم پرداخته‌اند. در ایران اسلامی ...  بیشتر