1. برهان صدّیقین و وجوب و امکان در اثبات واجب تعالی از منظر فلاسفه‌ی بزرگ با تکیه بر قرآن و حدیث

محمد حسین بیات

دوره 2، شماره 2 ، فروردین 1390، ، صفحه 1-28

چکیده
  در این جستار، اولاً به اختصار دیدگاه فلاسفه‌ی مشّاء و آخرین یافته‌های ایشان در اثبات وجود خدا با تکیه بر براهین وجوب و امکان و صدّیقین بررسی می‌شود. ثانیاً دیدگاه ویژه‌ی ملّاصدرا در باب برهان صدیقین بیان خواهد شد. نکته‌ی مهم آنکه نویسنده‌ی مقاله ریشه‌های فکری ملّاصدرا را بررسی کرده و نشان داده است که وی تحت‌تاثیر چه عواملی بدین ...  بیشتر

2. ولایت عصبه از دیدگاه نهج‌البلاغه

منصور پهلوان؛ حامد شریعتی نیاسر

دوره 2، شماره 4 ، مهر 1390، ، صفحه 1-22

چکیده
  با وجود آنکه ولایت عصبه در حدیث و فقه امامیّه جایگاهی ندارد، امّا بسیاری از شارحان نهج‌البلاغه با استناد به حکمتِ «إِذَا بَلَغَ النِّسَاءُ نَصَّ الْحَقَائقِ فَالْعَصَبَةُ أَوْلَى»، از اولویّت عصبه بخصوص در امر تزویج بر ولایت مادر سخن گفته‌اند. این درحالی است که احادیث معارض در این باب فوق حدِّ احصاء است و اجمالی که در این ...  بیشتر

3. عناصر اعتقادی از نگاه قرآن و عهد جدید

عباس اشرفی؛ سهیلا رضایی

دوره 2، شماره 5 ، دی 1390، ، صفحه 1-24

چکیده
  مراد از کارکرد دین، مطلق خدمات و آثار دین در جامعه می‌باشد که این مقاله با هدف استخراج نگاه دینی به مقوله‌ی کارکرد اعتقادی دین از منظر قرآن و عهد جدید نگاشته شده و در آن نوع نگرش این ادیان نسبت به کارکرد اعتقادی دین به‌شیوه‌ی تطبیقی بررسی شده است. عهد جدید و قرآن در این نکته اشتراک دارند که تنها خدای واحد خالق، معبود و قابل پرستش است، ...  بیشتر

4. امامت از دیدگاه شیعۀ دوازده امامی با تکیه بر براهین عقلی و آیات و روایات

محمدحسین بیات

دوره 4، شماره 12 ، مهر 1392، ، صفحه 7-34

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2014.1

چکیده
  مسألة امامت از دیرباز مطمح نظر متکلّمان و مفسّران نامدار اسلامی بوده است. فرقه‌های اسلامی در هیچ یک از مسائل دینی به سان مسألة امامت اختلاف نظر نداشته‌اند. علمای نام‌آور اسلامی، اوّلاً به دو فرقۀ بزرگ شیعه و اهل سنّت تقسیم شدند که جمیع فرقه‌های شیعه در تعیین امام، قائل به نصّ شدند، لیکن همۀ فرقه‌های اهل سنّت قائل به بیعت و اجماع ...  بیشتر

5. مفهوم‌شناسی جری و انطباق و باطن قرآن بر اساس روایات

منصور پهلوان؛ قاسم فائز؛ عباس خبیری

دوره 4، شماره 13 ، دی 1392، ، صفحه 7-30

چکیده
  اهمیّت بحث باطن قرآن از آن جهت است که اوّلاً بخشی از معانی و معارف قرآن مربوط به باطن آیات است و ثانیاً جاودانگی قرآن ارتباط وثیقی با باطن قرآن دارد. موضوع باطن قرآن، از زوایای مختلفی قابل بررسی است، امّا اوّلین گام در این حیطه، شناخت چیستی باطن قرآن است که این امر، نه تنها در شناخت گستره و مراتب بطون قرآن مؤثّر است، بلکه در آگاه شدن ...  بیشتر

6. تحلیلی بر «تجلّی خدا» در قرآن

منصور پهلوان؛ محمود خیراللهی؛ زهرا خیراللهی

دوره 5، شماره 14 ، فروردین 1393، ، صفحه 7-34

چکیده
  چکیده «تجلّی» از اهمّ موضوعاتی است که در ادوار تاریخ، توجّه اندیشمندان، به‌ویژه اهل معرفت و متکلّمان را به خود مشغول ساخته است. پیگیری این موضوع، تأثیر بسزایی در مبانی معرفتی، باورهای دینی، حتّی اخلاقی خواهد داشت. با این نگرش، آیات قرآن، به‌ویژه آیة میقات (الأعراف/143) مورد ارزیابی و تحلیل قرار گرفته است. ملاقات حضرت موسی (ع) با ...  بیشتر

7. نقش روایات در تعیین تاریخ تثبیت نهایی متن قرآن

محمد کاظم شاکر؛ نانسی ساکی

دوره 5، شماره 15 ، تیر 1393، ، صفحه 7-36

چکیده
  چکیده مسألة تثبیت نهایی متن قرآن در چند دهة أخیر از سوی برخی قرآن‌پژوهان غربی، موسوم به تجدیدنظرطلبان، مورد نقد و نظر قرار گرفته است. این گروه که در رأس آنها جان ونزبرو، نویسندة کتاب چالش‌برانگیز «مطالعات قرآنی»، و شاگردانش هستند، تمامی اِسناد و منابع مسلمانان در تعیین تاریخ دقیق تثبیت متن قرآن را با دیده‌ای تردیدآمیز مورد ...  بیشتر

8. مفسّران قرآن و فهم روشمندانه از متن

داوود معماری؛ فاطمه خامدا

دوره 5، شماره 16 ، مهر 1393، ، صفحه 7-34

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2014.1327

چکیده
  چکیده خداوند در زبان دینی، وجود برتر است و نه تنها ذات مقدّس، بلکه صفات و کلام او را در قیاس با سایر موجودات نمی‌توان شناخت. آیات وحیانی هرچند کلام خدا، امّا خطاب به آدمی و برای رساندن او به کمال و سعادت حقیقی محسوب می‌‌شوند و فقط با درک و فهمی دارای ضابطه‌ جذب فطرت الهی وی خواهند شد. لذا فهم متن وحیانی و درک مراد جدّی خداوند، انسان ...  بیشتر

9. بکاء ممدوح از منظر قرآن و روایات

عباس اشرفی؛ محدثه عباس پور وازیک

دوره 5، شماره 17 ، دی 1393، ، صفحه 7-31

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2015.1466

چکیده
  بکاء از جمله احوال انسانی است که ظاهر و باطنی دارد. ظاهر آن، امری فیزیولوژیک است و باطن آن همان عوامل درونی و عاطفی مربوط به روح آدمی است. گریه همانند خنده یکی از نعمت‌های بزرگ الهی به انسان است و در زندگی و رشد افراد عملکردهای متفاوت دارد. مقالة حاضر با هدف شناسایی و بیان جایگاه بکاء ممدوح در قرآن و روایات تدوین شده است. اسلام برای بکاء ...  بیشتر

10. مصادیق گونه‌گون آیه در قرآن

منصور پهلوان؛ مهدیه دهقانی

دوره 6، شماره 18 ، فروردین 1394، ، صفحه 7-40

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2015.1608

چکیده
  چکیده واژة «آیه» در قرآن کریم دربارة موضوعات مختلف، مانند آیات قرآن، معجزات انبیاء و پدیده‌های طبیعی و ... به کار رفته است. در پاسخ به این پرسش که از منظر قرآن، چه پدیده‌هایی و با در نظر گرفتن چه ویژگی‌هایی، «آیه» است، شانزده پدیدة طبیعی را می‌یابیم که در قرآن کریم به عنوان«آیه» معرّفی شده‌اند. برخی از این پدیده‌ها، ...  بیشتر

11. اصالت سخنان امام علی(ع) دربارة آفرینش انسان و حیوان و نقد شبهات

مهدی مردانی؛ فاطمه معصومی

دوره 6، شماره 19 ، تیر 1394، ، صفحه 7-24

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2015.2841

چکیده
  چکیده از زمان تألیف نهج‌البلاغه به قلم سیّد رضی تا به امروز، انتقادهایی دربارة انتساب آن به امام علی(ع) و گردآورنده‌اش وارد شده است. برخی از ناقدان اهل سنّت در تبیین این شبهه، توصیف‌های دقیق امام علی(ع) دربارة آفرینش موجودات را به عنوان سند ادّعای خویش مطرح نموده‌اند و چنین اظهار داشته‌اند که سبک این دست از سخنان امام(ع) مربوط به ...  بیشتر

12. سریان علم در موجودات از منظر قرآن مجید و تجلّی آن در اندیشة ملاّصدرا

محمد حسین بیات؛ حامده راستایی

دوره 6، شماره 20 ، مهر 1394، ، صفحه 7-27

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2015.4542

چکیده
  آنچه انسان‌ها با حواسّ خود درمی‌یابند، این است که جمادات فاقد شعورند، امّا خداوند در قرآن همة موجودات عالم را از انسان و حیوان گرفته تا گیاه و جماد، دارای شعور و آگاهی معرّفی می‌فرماید و اموری مانند تسبیح، سجده، خشوع و ..... را به آنها نسبت می‌دهد. اعتقاد به سریان کمالات وجودی از قبیل علم، حیات و اراده در جمیع موجودات از اصول مسلّم ...  بیشتر

13. تحلیل آیات مربوط به جامعیّت قرآن مجید

قاسم فائز؛ ابوالفضل نوروزی؛ عماد صادقی

دوره 6، شماره 21 ، دی 1394، ، صفحه 7-30

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2016.5036

چکیده
  چکیده برخی آیات قرآن بر جامعیّت معارف قرآن دلالت دارند، امّا برخی این آیات را بدین معنا می‌دانند که همه چیز در قرآن وجود دارد. اطلاق ظاهری این آیات از سویی، و درک نکردن این حقیقت برای عموم مردم از سویی دیگر سبب شده است تا برخی به توجیه منظور الهی در این آیات بپردازند. همین امر سبب شده است تا در نحوة اظهار نظر دانشمندان اسلامی دربارة ...  بیشتر

14. اجل معلّق و اجل مسمّی از منظر آیات و تجلّی آن در روایات

محمد حسین بیات

دوره 7، شماره 22 ، فروردین 1395، ، صفحه 7-38

چکیده
  موضوع اجل معلّق (قضای مشروط) و اجل مسمّی (قضای محتوم) در ارتباط با زمان مردن آدمیان، از دیرزمان مورد بحث مفسّران اسلامی بوده است. بعضی از آیات قرآن کریم، در اجل معلّق ظهور دارند؛ مثل آیة Pأَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَ اتَّقُوهُ وَ أَطیعُونِ * یغْفِرْ لَکمْ مِنْ ذُنُوبِکمْ وَ یؤَخِّرْکمْ إِلی أَجَلٍ مُسَمًّی..: اینکه خدا را عبادت نمایید و ...  بیشتر

15. انسان‌شناسی قرآنی

صالح حسن زاده

دوره 1، شماره 1 ، دی 1389، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2011.5441

چکیده
  خدا، انسان و جهان سه محور اساسی اندیشه‌ی بشری است. در طول تاریخ پرسش‌های مهمی درباره‌ی آنها طرح شده و همه‌ی تلاش فکری انسان متوجّه این سه کانون و یافتن پاسخ‌های درست و مناسب برای آن پرسش‌هاست. در این میان، شناخت انسان اهمیّت ویژه‌ای دارد. در آموزه‌های قرآن، پس از خدا، انسان اساسی‌ترین موضوع به‌شمار آمده است. ارسال پیامبران و کتب ...  بیشتر

16. بازپژوهی در معناشناسی «تفسیر»

منصور پهلون؛ قاسم درزی

دوره 4، شماره 10 ، فروردین 1392، ، صفحه 7-20

چکیده
  دانشمندان علوم قرآنی و مفسّران تعاریف گوناگونی از تفسیر ارائه کرده‌اند. برخی به تبیین و شرح الفاظ و ترکیبات تأکید کرده‌اند و برخی دیگر از کشف مراد الله سخن گفته‌اند. غیر از کاستی‌هایی که در این تعاریف هست، لازم است در موضوع ابزارهایی که ما را به این اهداف می‌رساند، بحث شود. در این تحقیق نشان داده شده است که دانستن ادبیّات عرب و شعر ...  بیشتر

17. قربانی در قرآن و اوستا

عباس اشرفی؛ کبری سلطانی لرگانی

دوره 4، شماره 11 ، تیر 1392، ، صفحه 7-24

چکیده
  فلسفةآفرینش انسان، عبادت خداوند است و از کهن‌ترین عبادات مشترکهمةادیان، قربانی است. در قرآن کریم قربانی از زمان حضرت آدم شروع شده است و به صورت یکی از واجبات دینی و جزء مناسک حج به‌شمار می‌رود. چگونگی حیوان مورد نظر و شرایط ذبح شرعی در قرآن بیان شده است. در ایران باستان نیز قربانی از قبل و در زمان زردشت وجود داشت و بعد از آن ممنوع شد ...  بیشتر

18. تجلّی قرآن کریم در دعای مکارم اخلاق امام سجّاد(ع) با رویکرد بینامتنی

فتحیه فتاحی زاده؛ عارفه داودی

دوره 7، شماره 23 ، تیر 1395، ، صفحه 7-30

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2017.7450

چکیده
  دعای مکارم اخلاق، بیستمین دعای کتاب صحیفة سجّادیّه، یادگار امام سجّاد(ع)، کهن‌ترین و معتبرترین متن دعایی شیعیان است. کاستی‌هایی که در سلسلة اسناد این دعا وجود دارد، پرسش‌هایی را در صحّت انتساب دعای مکارم اخلاق به حضرت سیّدالسّاجدین(ع) پدید آورده است که در پاسخ به شبهات، راه‌های گوناگونی وجود دارد. در این جستار، با تکیه بر روش توصیفی‌ ...  بیشتر

19. بازپژوهی کارکردهای سیاق در تفسیر المیزان

رسول محمدجعفری؛ حسن اصغرپور؛ مرتضی اوحدی

دوره 7، شماره 24 ، مهر 1395، ، صفحه 7-46

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2016.8088

چکیده
  در روش تفسیر قرآن به قرآن، یکی از قراین مقالیّه برای فهم آیات، توجه به سیاق آن‌هاست. از این رو، علامه طباطبائی که در تفسیر المیزان به روش تفسیر قرآن به قرآن عنایت ویژه‌ای داشته، به سیاق آیات اهمیت فراوانی داده‌است، آن سان که بالغ بر 2111 بار قاعدة سیاق را در فهم و تبیین آیات و روایات به کار گرفته‌است. برخلاف پژوهش‌های پیشین که تنها ...  بیشتر

20. سرشت و سرنوشت انسان از دیدگاه علامه طباطبائی

محمدحسین بیات

دوره 7، شماره 25 ، دی 1395، ، صفحه 7-26

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2017.8453

چکیده
  شناخت سرشت و فطرت انسانی یکی از مباحث بسیار اساسی قرآن مجید، سنت مأثور، عرفان و فلسفة اسلامی است. با توجه به شناخت فطرت، حقیقت و ماهیت انسان از دیگر انواع حیوانات متمایز می‌گردد. نویسندة مقاله، در این جستار کوشیده تا ماهیّت «سرشت» انسان و چگونگی «سرنوشت» آدمی را از دیدگاه علامه طباطبائی ارائه نماید. علامه در آثار گوناگون ...  بیشتر

21. بنیادهای هویت‌مداری زن در آموزه‌های مکتب نبوی

مجتبی عطارزاده

دوره 8، شماره 26 ، فروردین 1396، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2017.8816

چکیده
  در طول تاریخ، زنان به دلیل نادیده انگاشته شدن موجودیت و هویت مستقل آنان از سوی نظام‌های اجتماعی حاکم بر جوامع مختلف انسانی، همواره در معرض آسیب شخصیتی قرارداشته‌اند که به مراتب مهم‌تراز آزارهای جسمی است. هرچند تلاش‌هایی با هدف ارتقای منزلت و جایگاه زن انجام گرفته، اما به دلیل اینکه کمتر احیای شخصیت زن در مرکز این فعالیت‌ها قرار ...  بیشتر

قرآن پژوهی
22. مفهوم‌شناسی «شفاعت» از منظر آیات و روایات و تحلیل دیدگاه علامه طباطبائی (با تکیه بر المیزان) و برخی از متفکران

محمدحسین بیات

دوره 8، شماره 29 ، دی 1396، ، صفحه 7-30

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2018.30204.1411

چکیده
  «شفاعت» به معنی «واسطه‌گری برای آمرزش گناه گناهکاران»، پیوسته مورد توجه فرقه‌های گوناگون اسلامی بوده‌است. اگر شفاعت به معنایی که در اذهان مردم است، در دستگاه الهی وجود داشته باشد، هم با عدل الهی در تعارض است، هم موجب نقض قوانین الهی می‌شود. از سوی دیگر، خداوند رحمان در قرآن مجید در آیات 48 و 123 سورة بقره، شفاعت زر و زور ...  بیشتر

23. بررسی نقش عوامل انسجامی در ترجمه‌های انگلیسی قرآن (بر اساس الگوی هالیدی و حسن)

علی شاهپری؛ مهدی مهدوی نیا؛ عباس سماواتی

دوره 8، شماره 27 ، تیر 1396، ، صفحه 7-42

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2017.9212

چکیده
  انسجام، عوامل و روابط انسجامی در نگاهی ساده موضوعی بدیهی به نظر می‌رسد، اما نگاهی موشکافانه‌تر به موضوع مشخص می‌کند که عوامل انسجامی نقشی مهم در برقراری ارتباط به عنوان وظیفة اصلی زبان ایفا می‌کنند. در این پژوهش، به اهمیت عوامل انسجامی در ترجمة قرآن مجید به زبان انگلیسی تأکید شده‌است. در این بررسی مشخص شد که بی‌توجهی به عوامل انسجامی ...  بیشتر

قرآن پژوهی
24. رویکرد شناسی مفسرین در بهره گیری از عهدین در تفسیر قرآن

وحیده شهریاری؛ حسین خاکپور

دوره 8، شماره 28 ، مهر 1396، ، صفحه 7-33

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2019.13267.1162

چکیده
  هر یک از سه دین توحیدی (اسلام، یهودیت و مسیحیت) کتب مقدس خاص خود را دارند و کتاب‌های آسمانی از زمان آدم(ع) تا زمان پیامبر(ص) برنامة واحدی را ارائه داده‌اند که دعوت به توحید است. همچنین، این کتاب‌ها اصول و مشترکاتی دارند؛ به عنوان نمونه از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به ذکر داستان انبیاء اشاره کرد. بنابراین، مفسران قرآن کریم در تفسیرهایی ...  بیشتر

25. سبک شناسی سوره قمر

عسگر بابازاده اقدم؛ حسین تکتبار فیروزجایی

دوره 9، شماره 30 ، فروردین 1397، ، صفحه 7-25

http://dx.doi.org/10.22054/ajsm.2019.19571.1267

چکیده
       سبک‌شناسی به‌عنوان یکی از شاخه‌های زبان‌شناسی نوین همواره می‌کوشد متن را به لحاظ زیبایی‌شناسی، بدون توجه به تاریخ، جامعه و زندگی پدیدآورنده آن که اموری خارج از متن‌ هستند، بررسی کند. مطالعه سوره‌های قرآن از این منظر، نشان‌دهنده این است که قرآن کلامی فنی، دقیق، فرازمانی و فوق بشری و دارای بافتی منسجم و بی‎نظیر ...  بیشتر