قرآن پژوهی
تبیین انسجام محتوایی سوره حجرات به روش تحلیل محتوای کیفی

زهرا منصوری؛ سید عبدالرسول حسینی زاده

دوره 12، شماره 43 ، مهر 1400، ، صفحه 69-96

https://doi.org/10.22054/ajsm.2022.66366.1810

چکیده
  از ویژگی‌های سور قرآن کریم، وجود ارتباط و پیوستگی بین آیات می‌باشد؛ مسئله‌ای که برخی خاورشناسان به نبود آن اذعان دارند؛ تبیین انسجام محتوایی سور قرآن، ضمن آنکه این شبهه را رفع می‌کند، غرض اصلی سوره را مشخص می‌نماید. پژوهش حاضر درصدد است با روش تحلیل محتوای کیفی، ضمن بررسی انسجام محتوایی سوره حجرات، انگاره اخلاق‌محور بودن این ...  بیشتر

تحلیل تفاوتهای جنسیتی موجود در آیات‌الاحکام از منظر ویژگی «دیگرخواهی»

شهلا رحمانی؛ میترا پورسینا

دوره 10، شماره 36 ، مهر 1398، ، صفحه 71-95

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.23377.1329

چکیده
  تدبّر در شاخص‌های جنسیتی برگرفته از آیات‌الاحکام، گویای تشریع حکیمانۀ احکام بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و فیزیولوژیکی زن و مرد است به گونه‌ای که این ساختار متفاوت در حقوق ایشان انعکاس ‌می‌یابد و پیوند نزدیکی بین احکام تشریعی و ساختار روانشناختی دو جنس برقرار می‌کند. پژوهش حاضر با تلفیق مباحث تفسیری و دستاوردهای روانشناختی، و با ...  بیشتر

ماهیت و ساختار اعجاز قرآن در نظام اندیشگانی خطابی و جرجانی

سهیلا جلالی کندری؛ فرشته معتمد لنگرودی

دوره 7، شماره 24 ، مهر 1395، ، صفحه 73-104

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.8090

چکیده
  اعجاز قرآن از جمله مسایل محوری در مباحث اندیشمندان است. ابوسلیمان خطابی و عبدالقاهر جرجانی از صاحب‌نظران در این عرصه هستند که وجه اعجاز قرآن را در نظم آن مطمح نظر قرار داده‌اند. جستار حاضر، با روش توصیفی‌ـ تحلیلی و با رویکرد مقایسه و نقد، به بررسی آرای خطابی و جرجانی در زمینة اعجاز قرآن کریم پرداخته‌است. خطابی معتقد است که اساس بلاغت ...  بیشتر

مواجهه با پیروان ادیان در نگاهعهدین و قرآن

حدیثه سلیمانی؛ عباس اشرفی

دوره 3، شماره 7 ، تیر 1391، ، صفحه 75-94

https://doi.org/10.22054/ajsm.2012.5492

چکیده
  یکی از تعالیم انبیاء،چگونگی برخورد و رفتار با مردم و بویژه پیروان ادیان است.در این مقالهبا سؤال چگونگی مواجهه با پیروان ادیان دیگر بهبررسی این موضوع با روش تطبیقی (مقارنةالادیان) در قرآن و عهدین پرداخته شده است. قرآن، همانگونه که به سایر جوانب مرتبط با زندگی بشر به طور جامع و کامل توجّه داشته و پرداخته، به این امر نیز توجّه وافر و شایانی ...  بیشتر

بررسی اعجاز در قرآن بر اساس علم منطق با تکیه بر احادیث

خسرو ظفرنوایی

دوره 6، شماره 18 ، فروردین 1394، ، صفحه 77-94

https://doi.org/10.22054/ajsm.2015.1610

چکیده
  چکیده با مروری اجمالی در معجزات پیامبران درمی‌یابیم که معجزة هر پیامبری دو وجه شاخص و ممتاز دارد که عبارتند از: وجه امتیاز حسّی و وجه امتیاز عقلی. به عنوان مثال، اژدها شدن عصای حضرت موسی(ع)، بیرون آمدن ناقة حضرت صالح از سینة کوه، شفای مریضان به دست حضرت عیسی(ع) و نظیر اینها را می‌توان از مصادیق معجزات حسّی برشمرد. امّا آن بخش ازگفتار ...  بیشتر

تأثیر عوامل غیر معرفتی در شکل‌گیری باور از منظر قرآن کریم

سید محسن میری

دوره 2، شماره 3 ، تیر 1390، ، صفحه 109-126

https://doi.org/10.22054/ajsm.2011.5464

چکیده
  معرفت و به‌طور خاص باور و اعتقاد آدمی، یکی از مهم‌ترین ارکان در تعیین هویّت انسان و شکل‌گیری فرد و اجتماع است که از دیرباز مورد توجّه و پژوهش‌های فراوانی از دیدگاه‌های مختلف بوده است. یقیناً باورهای انسانی همانند سایر پدیده‌های دیگر، همان‌گونه که در برخی از امور تأثیرگذار است، از عوامل و علل معرفتی و غیر معرفتی نیز اثر می‌پذیرد. ...  بیشتر

قرآن پژوهی
بررسی مفردات قرآنی کشاف از دیدگاه علامه طباطبایی(ره)

امان اله ناصری کریموند؛ قاسم بستانی؛ حمزه عبیدی نیسی

دوره 13، شماره 45 ، مهر 1401

https://doi.org/10.22054/ajsm.2023.65629.1798

چکیده
  توجه به معانی صحیح واژه‌های قرآن نقش مهمی در تفسیر و فهم مراد خداوند متعال دارد. از این‌رو معانی لغات قرآنی یکی از کلید‌واژه‌های مهمِ مفسران در فهم کلام الهی شمرده می‌شود که بر پایه‌ی‌ آن، تفسیر سمت و سویی خاص به خود گرفته و ممکن است در آثار دیگر مفسران نیز تأثیرگذار باشد. یکی از این مفسران، زمخشری است که در تفسیر خود(کشاف)، معانی ...  بیشتر

چارچوب اخلاق سرمایه‌گذاری از منظر آیات قرآن و روایات

امیر خادم علیزاده؛ علی راه نشین

دوره 4، شماره 11 ، تیر 1392، ، صفحه 59-78

https://doi.org/10.22054/ajsm.2013.5522

چکیده
  در کنار مطالعات و متون گشتردة اسلامی در حوزة اقتصاد متعارف، مطالعات و پژوهش‌هایی نیز با تکیه بر طبقه‌بندی‌های علم اقتصاد در جهت بررسی مبانی اخلاقی اقتصاد اسلامی صورت پذیرفته است. امّا در حوزة مالی و سرمایه‌گذاری تاکنون با رویکرد اخلاقی به مسائل و موضوعات مالی همچون بازارها و ابزارهای نوین مالی و همچنین رویکردها و روش‌های سرمایه‌گذاری ...  بیشتر

احوال گنج قارون

داوود معماری؛ مژگان آقایی

دوره 3، شماره 8 ، مهر 1391، ، صفحه 62-79

https://doi.org/10.22054/ajsm.2012.5500

چکیده
  سرگذشت قارون1به عنوان مظهرثروت آمیخته با کِبروغروروطغیان درسه سوره ازقرآن مطرح شده است که عبارت هستند از: سوره‌های قصص،عنکبوت وغافر. درهریک از سوره‌های عنکبوت وغافر فقط یک آیه،امّا درسورة قصص ضمن هفت آیه، غرور و سرمستی قارون ازثروتی بی‌حد، و در پی آن فراموشی خداوند و نیکی به دیگران و در نهایت، هلاکت وی را به تصویر می کشد. به فرمودة ...  بیشتر

جایگاه حقوق و اخلاق در خانواده از منظر قرآن و روایات

جمال فرزندوحی؛ فاطمه احمدی

دوره 4، شماره 10 ، فروردین 1392، ، صفحه 67-84

چکیده
  خانواده کوچک‌ترین اجتماع انسانی است که روابط اعضای آن در درجة نخست از پیوند عاطفی و خونی نشأت می‌گیرد و هر یک از اعضای خانواده نقشی دارند و این نقش‌ها پدیدآورندة روابطی هستند که تکالیف و حقوق خاصّی را ایجاد می‌کنند. نقش همسری، پدری، مادری و فرزندی نقش‌هایی هستند که در خانواده وجود دارند. این نقش‌ها رابطه‌ای حقوقی را میان اعضای ...  بیشتر

جایگاه سنّت در روش تفسیر قرآن به قرآن

بهروز یدالله پور

دوره 2، شماره 4 ، مهر 1390، ، صفحه 73-106

https://doi.org/10.22054/ajsm.2011.5472

چکیده
  یکی از مباحث بنیادین در روش تفسیر قرآن به قرآن این است که این روش بر دولت رفیع آیات بنا شده و تلاش مفسّر در این روش تفسیری آن است تا‌ آیات قرآن را از درون قرآن مجید و با تکیه بر آیات دیگر تفسیر نمایند و بر این اساس، برخی از مفسّران مدّعی بی‌نیازی به هرآنچه غیر قرآن است و «قرآن بسندگی» یا «بسندگیِ متن» در تفسیر قرآن شده‌اند ...  بیشتر

نظریة تصویب و تخطئه و تأثیر آن بر قرائت‌های مختلف از دین

وحید فضائلی

دوره 7، شماره 25 ، دی 1395، ، صفحه 73-92

https://doi.org/10.22054/ajsm.2017.8456

چکیده
  تصویب و تخطئه جزء یکی از احکام و لوازم اجتهاد می‌باشد. از نظر امامیه، امکان تخطئه در اجتهاد وجود دارد، به این دلیل که در واقع، حکم شارع وجود دارد، اما ممکن است مجتهد به حکم واقع نرسد. از نظر اهل تصویب، حکم تمام موضوعات وجود ندارد و در این موارد، امر تشریع به مجتهد واگذار شده‌است. آنچه مجتهد می‌گوید، حکم شارع است و به همین سبب، همیشه ...  بیشتر

بازشناسی ادراک وحیانی و اقسام آن ازنظر صدرالمتألّهین و علامه طباطبائی

سیدسعید شرف‌الدین طباطبائی؛ سیدحجت طباطبایی

دوره 11، شماره 41 ، دی 1399، ، صفحه 73-98

https://doi.org/10.22054/ajsm.2022.63186.1747

چکیده
  صدرالمتألّهین در بحث تقسیم وحی، تعلیم را به سه نوع تعلیم بشری، تعلیم مَلَکی و تعلیم الهی تقسیم می‌کند. ازنظر علامه، «وحی الهی» به سه صورت مطرح است؛ «وحی»، «سخنی از پشت حجاب» و «گفتاری که به‌وسیله‌ مَلکی رسانده می‎شود»؛ اما حقیقت آن یک معنا و مفهوم است و آن این‌که جبرئیل آن را احساس می‌کند، با خود به زمین می‌آورد ...  بیشتر

منظومة مفهومی زیبایی‌شناسی در پرتو آیات قرآن کریم

علی شریفی؛ مهدی رضا زاده جودی

دوره 6، شماره 21 ، دی 1394، ، صفحه 77-104

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.5039

چکیده
  از نگاه قرآن کریم، زیبایی از جایگاه و ارزش والایی برخوردار است. به همین سبب، در آیات بسیاری به جلوه‌های گوناگونی از زیبایی، عوامل و نشانه‌های آن و نیز حوزه‌های زیبایی اشاره شده است. قرآن کریم مفهوم زیبایی را فراتر از زیبایی‌های محسوس می‌داند و آن را به زیبایی‌های متافیزیکی، اخلاقی و معنوی گسترش داده است. در این پژوهش توصیفی، ابتدا ...  بیشتر

پژوهشی در تحلیل مصداقی «إل یاسین» در آیۀ 130 سورۀ صافات

مجید چهری

دوره 7، شماره 23 ، تیر 1395، ، صفحه 77-104

https://doi.org/10.22054/ajsm.2017.7455

چکیده
  عبارت «ال‌یاسین» بخشی از یک آیة قرآنیاست که فقط یک بار و در آیة 130 سورة مبارکة صافات به کار رفته‌است. مجال تفسیر این آیه با توجه به شرایط ویژة آن، معرکة ارائه و تقابل آرای متفاوت تفسیری است. گروهی از مفسران شیعه بر اساس روایات تفسیری ذیل آیه و اینکه یکی از اسامی پیامبر(ص) «یس» است و احتمالاً برای اثبات فضیلتی برای اهل بیت(ع)، ...  بیشتر

بررسی تطبیقی اسلوب‌های بیان قصص قرآن در تفاسیر المنار و نمونه

محمد مولوی؛ معصومه خلیلی

دوره 6، شماره 19 ، تیر 1394، ، صفحه 79-114

https://doi.org/10.22054/ajsm.2015.2852

چکیده
  چکیده قرآن کریم به عنوان کامل‌ترین کتاب آسمانی، برای هدایت انسان‌ها از فنون گوناگونی استفاده کرده است. از جملة این فنون، بهره‌گیری از اسلوب داستان است که در مواضع و مناسبت‌های گوناگون مطرح می‌کند. هدف قرآن در بیان این داستان‌ها، بیان داستان تخیّلی نیست، بلکه سرگذشت پیشینیان را آیینه‌ای برای عبرت آیندگان قرار داده است و سراسر ...  بیشتر

اهل بیت در آیه تطهیر

اسماعیل تاجبخش

دوره 3، شماره 9 ، دی 1391، ، صفحه 80-94

https://doi.org/10.22054/ajsm.2012.5508

چکیده
  آیه 33 سوره احزاب به آیه تطهیر معروف است. خداوند سبحان در این آیه، اهل بیت را از هر گونه پلیدی و پلشتی و ناپاکی مصون معرفی فرموده است. مصداق های دقیق اهل بیت کیانند؟ همه دانشمندان شیعه و گروهی از علمای اهل سنت این آیه را درباره اصحاب کساء می دانند و برخی دیگر از آنان، زنان پیامبر ص را نیز از مصادیق آن گمان می کنند. اما اینکه کدام گروه در ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تحلیل و بررسی انسجام در قرآن کریم و تفاوت آن در دیگر متون ادبی عربی

زهره قربانی مادوانی

دوره 9، شماره 30 ، فروردین 1397، ، صفحه 83-100

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.25297.1347

چکیده
  ا انسجام از جمله علومی است که مختص به قرآن کریم می‌باشد و علما برای آن اهمیت زیادی قائل شده‌اند؛ و انواع متفاوت آن را از قرآن کریم استخراج کرده‌اند. ابوالعلاء معری به تأثیر از آن دو نوع از انواع انسجام را در نثر خود به‎کار برده است؛ بنابراین آنچه از انسجام در کتاب معری دیده می‌شود ابداع نیست بلکه تقلیدی محض از قرآن کریم می‌باشد. ...  بیشتر

جایگاه ولایت‌پذیری و ولایت‌مداری در اسلام و عوامل مؤثّر بر تحکیم آن مبتنی بر قرآن کریم و روایات معصومین(ع)

اسماعیل خارستانی؛ فاطمه سیفی

دوره 5، شماره 17 ، دی 1393، ، صفحه 85-105

https://doi.org/10.22054/ajsm.2015.1479

چکیده
  چکیده ولایت یکی از ارکان اصلی و آموزه‌های اساسی دین مبین اسلام و به تعبیر دقیق‌تر، اصلی‌ترین و اساسی‌ترین آموزة آن است. هدف اصلی این تحقیق، بررسی مؤلّفه‌های ولایت‌مداری و عوامل مؤثّر بر تحکیم آن بر مبنای آیات قرآن کریم و روایات معصومین(ع) است. بخش‌های مختلف این تحقیق شامل دلایل اهمیّت ولایت‌مداری، مؤلّفه‌های ولایت‌مداری، عوامل ...  بیشتر

گونه‌شناسی و روش‌شناسی روایات تفسیری امام باقر(ع)

سید یوسف محفوظی؛ قاسم بستانی؛ نصره باجی

دوره 6، شماره 20 ، مهر 1394، ، صفحه 85-117

https://doi.org/10.22054/ajsm.2015.4545

چکیده
  چکیده ائمّة اطهار(ع) مفسّران راستین قرآن کریم هستند. آنچه امام معصوم دربارة قرآن تفسیر می‌نماید، همان سخن قرآن است؛ چراکه آنان قرآن ناطق‌اَند وعلم تفسیر آن را از رسول خدا(ص) اخذ کرده‌اند. از آنجا که آن بزرگواران داناترین این افراد به معارف قرآن بعد از آن حضرت(ص) می‌باشند، در این تحقیق بر آن شدیم تا به روایات امام باقر(ع) در باب این علوم ...  بیشتر

نیایشگاه در عهد قدیم، عهد جدید و قرآن

عباس اشرفی

دوره 2، شماره 2 ، فروردین 1390، ، صفحه 85-118

https://doi.org/10.22054/ajsm.2011.5452

چکیده
  سؤال و درخواست بندگان خدا از خداوند قادر برای رفع حاجت و نیاز مادّی یا معنوی که مهم‌ترین آن درخواست نجات از ضرر و مرگ می‌باشد، عمدتاً در نیایشگاه‌ها صورت می‌پذیرد. این مقاله با روش تطبیقی در پی پاسخ به پرسشِ «چگونگی نیایشگاه در کُتُب مقدّس (عهد قدیم، عهد جدید و قرآن)» می‌باشد. در این نوشتار، ضمن واژه‌شناسی نیایش به تبیین جایگاه ...  بیشتر

قرآن پژوهی
بررسی تغییرناپذیرهای طبیعت و اسامی خاص در قرآن بر اساس طبقه‌بندی وینوگرادوف با تکیه بر ترجمة روسی کولی‌یف

مهنوش اسکندری

دوره 8، شماره 28 ، مهر 1396، ، صفحه 85-107

https://doi.org/10.22054/ajsm.2018.19001.1256

چکیده
  ترجمة متون دینی، به‌ویژه قرآن، یعنی کتابی که در فصاحت و بلاغت سرآمد تمام متون است، بسیار دشوار می‌باشد، حال اگر مترجم در برگردان این کتاب مقدس به تغییرناپذیرها برخورد کند، این کار پیچیده‌تر خواهد شد. مترجم باید پیش از ترجمه به شناخت و نحوة مواجهه با آن‌ها بپردازد؛ چراکه در صورت اتخاذ رویة نامناسب در ترجمه، از آنجاکه خوانندة روس ...  بیشتر

چگونگی پیوند شریعت با طریقت و حقیقت از طریق آیات و روایات

عبدالرضا مظاهری

دوره 4، شماره 13 ، دی 1392، ، صفحه 87-104

https://doi.org/10.22054/ajsm.2013.292

چکیده
  دین اسلام غیر از صورت ظاهری، احکام باطنی هم دارد و شریعت با آنکه علم به ظاهر است، مانع تحصیل علم باطنی همچون طریقت و حقیقت نمی‌شود؛ زیرا رابطة ظاهر و باطن، رابطه‌ای حقیقی است نه تصنّعی و ساختگی و باطن، اعمال ظاهری را هدایت و تغذیه می‌کند، چنان‌که «ایمان» مستلزم اعمال باطنی قلب است و «نیّت» اصل و روح همة اعمال است و سیّد ...  بیشتر

ویژگی‌های شخصیّتی مدیر از منظر قرآن و نهج‌البلاغه

حسام الدین خلعتبری؛ فریبا صدارت

دوره 5، شماره 16 ، مهر 1393، ، صفحه 87-108

https://doi.org/10.22054/ajsm.2014.1330

چکیده
  چکیده مدیریّت اسلامی مبتنی برجهان‌بینی دینی و از الزامات جامعة اسلامی است. بنابراین، باید به دنبال شناخت ویژگی‌هایی بود که با خلقت و فطرت انسانی همساز و متقارن باشد. بی‌شک چنین معیارهایی را باید در قرآن و نهج‌البلاغه و کلام معصومین، علیهم‌السّلام، جستجو کرد. در این راستا، در مقالة حاضر، به تعریف مدیر و مدیریّت پرداخته شده است و ...  بیشتر

بررسی واژه‌های «یذبحون»، «صفوان»، «نُکسُوا»، «یخادعون»، «سفهاء»، «یَصطَرِخُون» و «حطه» بر اساس تجزیة آحاد واژگان

محمد شریفی؛ هوشنگ بیگی یارولی

دوره 8، شماره 26 ، فروردین 1396، ، صفحه 87-108

https://doi.org/10.22054/ajsm.2017.8819

چکیده
  ترجمه، بازسازی یک کلام در زبان دیگر است، به طوری که تمام معانی و مقاصد صاحب کلام در زبان مقصد بازگو شود. از این رو، متن ترجمه، آیینة تمام‌نمای متن اصلی است. مهم‌تریم مسئله در ترجمه، رعایت اصلی است که مترجم برای جایگزنی معادل واژه‌ها باید در دستور کار خود قرار دهد، به طوری که متن ترجمه، برابر و همسان متن مبدأ باشد. توجه به مؤلفه‌های ...  بیشتر