«تبدیل» و «نوشتن کتاب با دستان»؛ تحلیلی زبان‌شناختی از دو گزارۀ موهم تحریف بایبل در قرآن

محمدعلی طباطبایی؛ عبدالهادی مسعودی؛ محمدعلی مهدوی راد

دوره 11، شماره 40 ، مهر 1399، ، صفحه 1-32

https://doi.org/10.22054/ajsm.2022.33553.1440

چکیده
  در میان آیاتی که معمولاً برای اثبات تحریف تورات بدان‌ها استناد می‌‌شود، دو دسته آیات خاص وجود دارند که بسیاری از محققان مسلمان و قرآن‌پژوهان غربی آن‌ها را حاکی از وقوع «تحریف لفظی» در تورات (و یا انجیل) قلمداد کرده‌اند. یکی آیاتی که در آن‌ها از «تبدیل» سخن به میان آمده و دیگری آیۀ 79 بقره که از «نوشتن کتاب با دستان» ...  بیشتر

نقد و بررسی دیدگاه سلیمان الرومی پیرامون رؤیت خدا با تکیه بر دلایل عقلی و نقلی

علیرضا خسروی؛ سیده فاطمه حسینی میرصفی

دوره 11، شماره 40 ، مهر 1399، ، صفحه 193-223

https://doi.org/10.22054/ajsm.2022.59965.1692

چکیده
  اصولاً فصل ممیز انسان الهی از فرد مادی در توحید است. قرآن وجود خدا را امری روشن دانسته و تردید دراین‌باره را بی‌مورد تلقی کرده است. فِرَقِ اسلامی در اعتقاد به اصل وجود خدا اختلافی ندارند، ولی در صفات خدا دچار اختلاف شده‌اند که یکی از این اختلافات، موضوع رؤیت خداست. سلیمان الرومی با تأثیرپذیری از دیدگاه‌های سلفی ابن تیمیه، به رؤیت ...  بیشتر

روش‌های تفسیری امام سجاد (ع)

جمال فرزندوحی؛ میلاد اسدی

دوره 11، شماره 39 ، تیر 1399، ، صفحه 149-170

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.17811.1234

چکیده
  پیوند میان قرآن و اهل بیت (ع) پیوند میان نور وروشنایی است. روایات تفسیری موجود در مجامع روایی، توضیح وتبیین قرآن است. بررسی روش تفسیری اهل‌بیت (ع) می‌تواند علاوه بر فهم عمیق تفاسیر آگاه‌ترین معلمان قرآن برای مفسران و پیروان آن‌ها به‌عنوان راهنما، راهگشا و الگو باشد. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای با تامل بر ...  بیشتر

بررسی و نقد شیوة تدبّر سوره‌محور

روح الله محمدعلی نژاد عمران؛ حمید نصرتی؛ فرزاد دهقانی

دوره 11، شماره 38 ، فروردین 1399، ، صفحه 7-29

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.57375.1658

چکیده
  کلیدهای فهم قرآن کریم، بسیار هستند و هر شخص با توجه به درک خود و سطح دانشی که دارد، به نحوی می‌تواند از این دریای بیکران استفاده کند. این کتاب الهی از عموم مردم خواسته به هر شکلی که می‌توانند، قرآن را فهمیده و در زندگی خود پیاده کنند. تفکّر، تعقّل، تفقّه و... . یکی از راه‌های فهم قرآن کریم، تدبّر در آن است که در عصر حاضر با استقبال چشمگیر ...  بیشتر

موضوع‌له حقیقی الفاظ قرآنی با محوریت دیدگاه علّامه‌ طباطبائی

نسرین انصاریان؛ محمد فلاحی قمی؛ حسین شیر افکن

دوره 11، شماره 38 ، فروردین 1399، ، صفحه 119-142

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.58815.1681

چکیده
  بسیاری از معارف ­دینی و دستورات ­زندگی در دین ­اسلام، از قرآن­ کریم به عنوان ثقل ­اکبر به دست می­آید از این رو شناخت آموزه­های ­قرآن از صدر اسلام تاکنون با عنوان «تفسیر قرآن» کانون توجه مسلمانان به­ویژه اندیشمندان­ علوم ­قرآنی بوده و هست؛ اولین گام برای رسیدن به این هدف شناخت موضوع­له و معانی­ حقیقی الفاظ ...  بیشتر

ماهیّت تدبّر موضوعی در قرآن کریم

علی رضا لک زایی؛ ابوالقاسم عاصی مذنب؛ محمدرضا شایق

دوره 11، شماره 38 ، فروردین 1399، ، صفحه 167-194

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.56298.1649

چکیده
  ساختار ویژۀ قرآن اقتضا می­نماید که به منظور دسترسی به نظر قرآن پیرامون موضوعات مختلف، باید نگرشی هماهنگ و جامع به آیات آن داشت. معارف قرآن کریم دارای مراتب و درجات مختلف است؛ تدبّر، تفسیر و تأویل از مهم­ترین راه­های فهم قرآن می­باشد. بین این سه واژه­، رابطۀ عموم و خصوص و اخص برقرار است؛ عموم مردم از طریق تدبّر، به گوهرهای موجود ...  بیشتر

دعا در قرآن و عهدین

عباس اشرفی

دوره 10، شماره 37 ، دی 1398، ، صفحه 31-55

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.27580.1377

چکیده
  دعا، سؤال و درخواست بندگان از خداوند قادر برای رفع حاجت و نیاز مادی یا معنوی است. دعا، شامل حاجاتی است که به پیشگاه خداوند ادا می‌شود و هدف از گفتن این حاجات، برآورده ‌شدن و استجابت آن است. این مقاله با پرسش اصلی این که دعا در عهد قدیم، عهد جدید و قرآن چگونه توصیف می‌شود؟  با استفاده از روش تطبیقی جزئی به بررسی دعا پرداخته است.این ...  بیشتر

تبیین جامعیت مکتب اهل بیت (ع) در سازمان‌دهی ارتباط مؤثّر انسان با قرآن کریم

پرویز آزادی؛ فاطمه باقری بهلولی؛ فاطمه آقاخانی

دوره 10، شماره 35 ، تیر 1398، ، صفحه 7-34

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.7176.1071

چکیده
  قرآن کریم وحی الهی برای هدایت انسان به صراط مستقیم است. پیامبر اکرم (ص) اولین مبلغ، مفسر و مبیّن قرآن کریم است. سیرۀ ایشان نشانگر راه صحیح تعامل و برقراری ارتباط مردم با قرآن کریم است. بعد از آن حضرت بنابر حدیث ثقلین تنها کسانی که شایستگی تبیین و تفسیر قرآن را داشتند، اهل بیت (ع) بودند. بنابراین فقط پیامبر اکرم و ائمه (ع) می‌توانند به مسلمانان ...  بیشتر

تحلیل نمونه‌هایی از بخش «کتاب التفسیر» از مسند امام رضا(ع)

اسماعیل تاج بخش؛ زهره اله دادی دستجردی

دوره 10، شماره 35 ، تیر 1398، ، صفحه 35-64

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.40904.1521

چکیده
  نکته‌‌های ارزشمندی در توضیح و تأویل بعضی از آیات قرآن کریم در منابع و تفاسیر روایی شیعه آمده که قسمتی از آن‌ها در بخش «کتاب التفسیر» کتاب «مسند الإمام الرّضا(ع)» گردآوری شده‌است. در این مقاله نخست چهارده نکتة تفسیری از آن‌ها انتخاب و سپس آرای مفسّران و قرآن پژوهندگان معروف دربارة هر یک از آن نکته‌ها آمده‌است؛ تا مجال ...  بیشتر

اسرائیلیات در تفسیر منهج الصادقین با تأکید بر داستان نوح(ع) در سورۀ هود(ع)

مینا شمخی؛ نصره باجی

دوره 10، شماره 35 ، تیر 1398، ، صفحه 139-159

https://doi.org/10.22054/ajsm.2021.7088.1069

چکیده
  موضوع پیدایش اسرائیلیات در میان مسلمانان و راه‌یابی آن به حوزه‌های حدیث، تاریخ و تفسیر، بسی درخور اهمیت است. با آغاز عصر تدوین تفسیر، اسرائیلیات بسیاری که وارد حوزه‌ی فرهنگ اسلامی شده بود، به تفاسیر راه یافت که تفاسیر شیعه نیز از این امر مستثنا نبودند. شیوه‌ی تعامل مفسران شیعی با روایات اسرائیلی از جهت ذکرسند، نقد و ردّ آنها متفاوت ...  بیشتر

تناص قرآنی در صحیفۀ سجادیه؛ مطالعۀ موردی موضوع شیطان

فاطمه علایی رحمانی؛ فرشته معتمد لنگرودی؛ فریده امینی

دوره 10، شماره 34 ، فروردین 1398، ، صفحه 7-36

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.39544.1506

چکیده
  «بینامتنیت» نظریه‌ای است که بر ضرورت وجود رابطه بین متون تأکید دارد و روابط بین متون و چگونگی ارتباط آن‌ها را مورد کنکاش قرار می‌دهد. کاربست این نظریه در حیطه قرآن و احادیث در تبیین پیوند عمیق قرآن و عترت مؤثر است. این پژوهش به روابط بینامتنی دعاهای صحیفه سجادیه در موضوع شیطان با قرآن می‌پردازد تا افق معنایی جدیدی از این دعا‌ها ...  بیشتر

محرومان از اجابت دعا بر اساس روایات

محمد حسن رستمی؛ معصومه طاهریان قادی

دوره 10، شماره 34 ، فروردین 1398، ، صفحه 87-110

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.8314.1089

چکیده
  دعا یکی از اسباب معنوی در عالم است، اما گاهی در اجابت آن موانعی ایجاد می‌شود و عده‌ای از اجابت دعایشان محروم می‌گردند. مقاله حاضر با روشی توصیفی-تطبیقی روایات مربوط به عدم اجابت دعا را بررسی کرده‌‌است. این روایات گروهی از افراد را نام می‌برد که دعایشان مورد اجابت قرار نمی‌گیرد؛ که عبارتند از: عریف (والی حکومت)، عشار(گیرنده مالیات)، ...  بیشتر

امیر مؤمنان(ع) و مؤلفه‌های فرهنگ «جاهلیت»، با تکیه بر ترسیم نهج‌البلاغه

رضا مرادی سحر؛ زهره اخوان مقدم؛ سید مجید نبوی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1397، ، صفحه 7-35

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.4821.1175

چکیده
  فرهنگ، مجموعة پیچیده‌ای شامل معارف، معتقدات، هنرها، صنایع، فنون، اخلاق، قوانین، سنن وخلاصه، همة عادات، رفتار و ضوابطی است که فرد به عنوان عضو جامعه، از اجتماع خود فرامی‌گیرد. در مفهوم‌شناسی جاهلیت در قرآن و نهج‌البلاغه، به تقابل جهل با عقل و حلم رهنمون می‌شویم. عقل مفهوم جامعی است که شامل علم و دانش، فهم و تعقل امور و عمل به اوامر ...  بیشتر

بررسی معارضات زبانی یهودِ عصرِ پیامبر(ص) بر اساس آیات قرآن کریم

زهره بابااحمدی میلانی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1397، ، صفحه 63-88

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.17444.1224

چکیده
  با ظهور اسلام، هر روز که بر شکوه اسلام و قدرت مسلمانان افزوده می‌شد، یهودیان عصر پیامبر(ص) که وجود دین آسمانی جدید را برنمی‌تافتند، از روش‌های خاصی برای رویارویی و مقابله با پیامبر(ص) بهره می‌جستند. از این رو، شروع به شبهه‌پراکنی و معارضات زبانی کردند. «معارضات زبانی» تمام رویارویی‌های غیرنظامی پیامبر(ص)، یعنی تمام شبهه‌پراکنی‌ها، ...  بیشتر

عاشورا و زیارت عاشورا،آیینة تجلّی تولی، با رویکرد قرآنی ـ روایی

هاشم اندیشه؛ احمد عابدی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1397، ، صفحه 121-145

https://doi.org/10.22054/ajsm.2020.18940.1255

چکیده
    واژة «تولّی» مصدر باب تفعّل و از ریشة «ولی» مشتق شده‌است. این کلمه حدود هشتاد بار به همراه مشتقات خود و بیش از چهار بار در زیارت عاشورا آمده‌است. تولی به معنای حب ودوستی اولیای الهی است و آن کششی در درون انسان است که وی را به سوی محبوب سوق می‌دهد. با جستجو در آیات و بررسی روایات می‌توان دریافت که «تولی» عامل جدایی ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تحلیلی بر حکم جمع‌خوانی قرآن در دیدگاه سلفیان تکفیری

حمزه علی بهرامی

دوره 9، شماره 32 ، مهر 1397، ، صفحه 147-171

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.26588.1362

چکیده
  در منابع دینی شیعه و سنی، سفارش‌های فراوانی برای قرائت قرآن با ترتیل و صدای بلند وارد شده‌است. پیرو همین توصیه‌ها در جوامع اسلامی، قرائت‌های فردی و دسته‌جمعی مرسوم بود و هست. قرائت فردی قرآن به اجماع مسلمانان جایز و سنت است. اما در این میان، سلفیان تکفیری به عنوان فرقه‌ای از فرق اسلامی، راهی متفاوت‌تر از دیگر فرق امت در پیش گرفته‌اند. ...  بیشتر

حدیث پژوهی
روش آیت‌الله معرفت در نقد روایات تحریف‌نما

حسین علوی مهر؛ عباس یوسفی تازه کندی؛ مرتضی سازجینی

دوره 8، شماره 28 ، مهر 1396، ، صفحه 35-63

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.19689.1273

چکیده
  مهم‌ترین مستند مدعیان تحریف قرآن، مجموعه‌ای از روایات پراکنده است که از مدارک مختلف گردآوری شده‌است. در ردّ این گونه روایات، دانشمندان اسلامی روش‌های مختلفی را به‌کار برده‌اند، ولی بیشتر این روش‌ها جامعیت لازم را ندارند و یا حتی برخی از روش‌هایی که از سوی اهل تسنن به‌کار گرفته شده، خود منجر به شبهة تحریف قرآن شده‌است. از این ...  بیشتر

قرآن پژوهی
بررسی تغییرناپذیرهای طبیعت و اسامی خاص در قرآن بر اساس طبقه‌بندی وینوگرادوف با تکیه بر ترجمة روسی کولی‌یف

مهنوش اسکندری

دوره 8، شماره 28 ، مهر 1396، ، صفحه 85-107

https://doi.org/10.22054/ajsm.2018.19001.1256

چکیده
  ترجمة متون دینی، به‌ویژه قرآن، یعنی کتابی که در فصاحت و بلاغت سرآمد تمام متون است، بسیار دشوار می‌باشد، حال اگر مترجم در برگردان این کتاب مقدس به تغییرناپذیرها برخورد کند، این کار پیچیده‌تر خواهد شد. مترجم باید پیش از ترجمه به شناخت و نحوة مواجهه با آن‌ها بپردازد؛ چراکه در صورت اتخاذ رویة نامناسب در ترجمه، از آنجاکه خوانندة روس ...  بیشتر

قرآن پژوهی
تبیین مفهوم «صَدُّ عَنْ سبیل‌الله» در قرآن

سیده زینب رضوی‌کیا (بام‌زد)؛ راضیه اخلاقی

دوره 8، شماره 28 ، مهر 1396، ، صفحه 171-209

https://doi.org/10.22054/ajsm.2019.12191.1139

چکیده
  «صدُّ عن سبیل‌الله» یکی از پرکاربردترین مفاهیم قرآنی است که به‌شدت در قرآن نهی شده‌است و شناخت تمام جوانب آن نیز منجر به بازشناسی بسیاری از معارف اسلامی می‌شود و ‌به‌رغم جایگاه تعیین‌کننده‌ای که در معارف قرآنی و اخلاقی و یا حتّی ارتباطی که با مباحث فقهی و کلامی دارد، چنان‌که باید و شاید، بازشناخته نشده‌است. «صدّ عَنْ ...  بیشتر

بازپژوهی کارکردهای سیاق در تفسیر المیزان

رسول محمدجعفری؛ حسن اصغرپور؛ مرتضی اوحدی

دوره 7، شماره 24 ، مهر 1395، ، صفحه 7-46

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.8088

چکیده
  در روش تفسیر قرآن به قرآن، یکی از قراین مقالیّه برای فهم آیات، توجه به سیاق آن‌هاست. از این رو، علامه طباطبائی که در تفسیر المیزان به روش تفسیر قرآن به قرآن عنایت ویژه‌ای داشته، به سیاق آیات اهمیت فراوانی داده‌است، آن سان که بالغ بر 2111 بار قاعدة سیاق را در فهم و تبیین آیات و روایات به کار گرفته‌است. برخلاف پژوهش‌های پیشین که تنها ...  بیشتر

سبک‌شناسی سورة جمعه

مرتضی سازجینی؛ عباس یوسفی تازه‌کندی

دوره 7، شماره 24 ، مهر 1395، ، صفحه 179-198

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.8094

چکیده
  یکی از مهم‌ترین جنبه‌های اعجاز قرآن کریم، اعجاز ادبی آن است که این امر موجب شده قرآن کریم از دیرباز مورد توجه ادیبان و زبان‌شناسان قرار گیرد. با رشد و گسترش مباحث زبان‌شناسی در حوزه‌های تئوری و کاربردی، دانشمندان اسلامی به ارزش‌های این دانش پی‌ برده، قوانین و شیوه‌های آن را با دقت بررسی کرده‌اند و در پی اجرای آن در قرآن کریم به ...  بیشتر

مقایسة «رجاء» در قرآن و مزامیر

قربان علمی؛ مجید نائمی

دوره 7، شماره 23 ، تیر 1395، ، صفحه 151-186

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.7458

چکیده
  «رجاء» عاملی حیاتی در زندگی انسان و جزء لاینفک آن است. نبود آن آدمی را به یأس و افسردگی دچار کرده، روند طبیعی زندگی انسان را متوقف می‌سازد؛ زیرا بدون امید، انسان تلاشی برای ادامة حیات و برآوردن نیازهای زندگی خویش نخواهد کرد. ادیان الهی نیز بر اهمیت و نقش این خصوصیت روانی انسان آگاه بوده‌اند و در متون خود به آن بسیار پرداخته‌اند. ...  بیشتر

روابط بینامتنی خطبة فدک با قرآن

فتحیه فتاحی زاده؛ فرشته معتمد لنگرودی

دوره 7، شماره 22 ، فروردین 1395، ، صفحه 95-132

چکیده
  «بینامتنی» نظریّه‌ای است که روابط بین متون و چگونگی ارتباط و تعامل آنها را مورد کنکاش قرار می‌دهد و موجب آفرینش متن جدید می‌شود. بر اساس این نظریّه، هر متنی یک بافت جدید از نقل قول‌های متحوّل شده است. روابط بینامتنی ابزار مفیدی برای مخاطب در خوانش متن محسوب می‌شود. بر اساس این نظریّه، اتّصال خطبة فدک حضرت زهرا(س) (به عنوان قرآن ...  بیشتر

بررسی تحلیلی ترجمه‌پذیری اسماء الهی در آیة بیست و سه سورة «الحَشر» با استناد به ترجمة آندره شوراکی و کازیمیرسکی

صدیقه شرکت مقدم

دوره 7، شماره 22 ، فروردین 1395، ، صفحه 167-192

چکیده
  برگردان اسماء الهی از زبانی به زبان دیگر، بسیار دشوار و به باور شماری از نظریّه‌پردازان معاصر عرصة ترجمه، کاری نشدنی است. ولی از آنجا که یکی از راه‌های آشنایی با پروردگار، قرآن است و او از طریق صفات خود به معرّفی خویش در این کتاب مقدّس می‌پردازد، ترجمة آن لازم و واجب است. امّا در عین حال، ترجمه‌ای نادرست از اسماء الهی می‌تواند ذهن ...  بیشتر

تحلیل آیات مربوط به جامعیّت قرآن مجید

قاسم فائز؛ ابوالفضل نوروزی؛ عماد صادقی

دوره 6، شماره 21 ، دی 1394، ، صفحه 7-30

https://doi.org/10.22054/ajsm.2016.5036

چکیده
  چکیده برخی آیات قرآن بر جامعیّت معارف قرآن دلالت دارند، امّا برخی این آیات را بدین معنا می‌دانند که همه چیز در قرآن وجود دارد. اطلاق ظاهری این آیات از سویی، و درک نکردن این حقیقت برای عموم مردم از سویی دیگر سبب شده است تا برخی به توجیه منظور الهی در این آیات بپردازند. همین امر سبب شده است تا در نحوة اظهار نظر دانشمندان اسلامی دربارة ...  بیشتر